35 



Maar zijn scherpe blik deed hem niet zelden .sa- 

 menvoeg-en , wat uit de natuurlijke verwantschap 



bijeenbehoort , en als zoodanig- in onze stelsels ook 

 thans nog' wordt teruggevonden. 



4. Slechts zelden heeft hij ontdekkingen , tot 

 onzen tijd behoorende , in de volle beteekenis des 

 woords geanticipeerd. 



Maar het is onnoodig, daarin de waarde te zoe- 

 ken van een' man , die bij zijne ware grootheid aan 

 deze overschatting- zijner verdiensten g-eenerlei be- 

 hoefte heeft. 



Wie de waarde van aristoteles wil voelen , die 

 stelle hem , met geene andere middelen bijkans , dan 

 zijne aangeboren scherpzinnigheid en zijn genie, naast 

 ónze waarnemers , en hetgeen deze , toegerust met 

 zoo volkomen hulpmiddelen als wij ze thans bezit- 

 ten , bouwende op den grondslag , door eeuwen vóór 

 ons gelegd , aan de wetenschap hebben toegebragt ; 

 of, beter nog, hij worde met plinius vergeleken! 



Maar men vergete daarbij niet, hoe ook aristo- 

 teles het aan zichzelven heeft bewezen , dat de 

 moeijelijke kunst der waarneming moet worden aan- 

 geleerd en in den loop der tijden slechts langzaam zich 

 ontwikkelt. Dan zal men , wel verre van den grooten 

 wijsgeer te rukken uit zijnen tijd, om voor hem eene 

 zoogenaamde absolute beteekenis te zoeken, hem bij 

 zijne waardeering terugbrengen in dien tijd; en het 

 valsche inzien van uitspraken , als b. v. die van 

 lewes, dat » de Historia animalium evenmin een 

 gedenkteeken der natuurwetenschap is , als eene lee- 

 men hut eene proeve van architectuur." Beide heb- 

 ben hunne betrekkelijke waarde gehad , en alleen als 



zoodanig historische beteekenis. 



8 * 



