21 



giftig is , maar dat van den os gezond en onschade- 

 lijk , ofschoon hij de broeder is van den stier? De 

 reden is deze : de stier is , als hij wordt geslagt vol 

 heimelijken weerstand en wraakzucht, en deelt het 

 karakter der wraak mede aan zijn eigen bloed. Een 

 stier sterft met grooteren gloed van wraakzucht dan 

 eenig ander dier." 



Dezelfde onvolledigheid van waarneming nu , de- 

 zelfde overijling in het maken van gevolgtrekkingen , 

 waarvan wij zoo even enkele voorbeelden hebben 

 bijgebragt , vinden wij bij aristoteles in zijn ont- 

 leedkundig onderzoek van dieren terug. En het is 

 lewes niet tegen te spreken , dat hoevele op zich- 

 zclve staande bijzonderheden ook worden vermeld , 

 ook daar eene ware ontleedkunde in de meeste geval- 

 len ontbreekt. Het is inderdaad onbegrijpelijk, hoe 

 een waarnemer als cuvier, zich Icon laten verleiden 

 tot overdrijvingen als deze : » Alles is verwonderlijk , 

 alles is kolossaal in aristoteles. Slechts twee en 

 zestig jaren heeft hij geleefd en duizenden waarne- 

 mingen werden door hem gedaan tot in de kleinste 

 bijzonderheden toe ; waarnemingen , waarvan de naauw- 

 keurigheid zelfs door de strengste kritiek niet kon 

 worden verzwakt.' 1 



Maar veel ook staat hiertegen over ! 



Hoeveel afbreuk de gebreken , waarop ik wijzen 

 moest, aan de waarde daarvan ook mogen doen ■ — 

 de menigte der bijzonderheden , hier uiteengezet , is 

 in der daad verbazend, en waar is het, dat » bijna 

 iedere regel in aristoteles' werken een feit bevat, 

 niet zelden eene^ hoogstbelangrijke opmerking, waarin 

 een aantal feiten worden gegeneraliseerd. 



Dat lewes ongelijk heeft in zijne bewering, »dat 



