15 



maal gedane waarnemingen geverifieerd ? — Is niet , 

 toegevende aan zijne zucht tot het opsporen van 

 «eindoorzaken" de «grondlegger der inductieve me- 

 thode" in de praktijk maar al te dikwijls metaphy- 

 sicus geweest ? 



Waar wenden wij ons om het antwoord op deze 

 vragen beter dan tot de natuurwetenschap , en in de 

 eerste plaats tot haar door aristoteles met groote 

 voorliefde beoefend onderdeel , de natuurlijke geschie- 

 denis der dierenwereld ? 



Het is er echter ver van af, dat wij van hare 

 beoefenaars een eenstemmig oordeel hebben te ver- 

 wachten. Zoo zegt ons , in zijne geschiedenis der 

 natuurwetenschappen , cuvier , over het algemeen 

 genomen onuitputtelijk in den lof van aristoteles, 

 niets minder dan het volgende : 



» Men moet hem houden voor eenen der grootste 

 waarnemers , die immer hebben bestaan ; even onge- 

 twijfeld is hij het meest buitengewone génie classi- 

 fimteur , dat immer door de natuur is voortg*ebragt." 



En weinig later volgt : 



» De Historia anirnaliiwi is niet zoo zeer eene 

 eigenlijk gezegde dierkunde , d. w. z. eene reeks van 

 beschrijvingen der verschillende dieren ;" (eene trou- 

 wens minder gelukkige bepaling!) «zij is veeleer eene 

 soort van algemeene anatomie, waarin het algemeene 

 in de organisatie der verschillende dieren wordt ter 

 sprake gebragt ; waarin hunne overeenkomst en hun 

 verschil , op het vergelijkend onderzoek der organen 

 gegrond , worden uiteengezet , en waar de grondslagen 

 worden aangenomen voor de meest juiste hoofdver- 

 deel ingen." 



Ware dit niet overdreven , dan zeker zou aan aris- 



