11 



ëxperimenteerd. En aan ideeën heeft het hun even- 

 min ontbroken : hunne energie is ook in dezen groot 

 geweest ! Maar van beide hebben zij een onbedacht- 

 zaam gebruik gemaakt. En de beschuldiging van 

 lewes is volkomen waar : » Zij hebben waargenomen 

 en uit hunne waarneming besluiten afgeleid , maar 

 hunne waarneming was vlugtig, en hunne besluiten 

 w r aren overijld." Dat de val-snelheid van eenig 

 ligchaam evenredig wezen zou aan zijn gewigt , had 

 eenen schijn van waarheid ; en het vallen van eenen 

 steen en eene veder had het immers bewezen?! 

 Aan verder onderzoek , aan controle wordt niet ge- 

 dacht — ten minste de beteekenis daarvan niet be- 

 grepen ; galileï wordt door de aanhangers der oude 

 leer bespot , en zijne tegenproeven vinden geen ge- 

 loof. En 'er komt geene verbetering , vóórdat veler 

 schipbreuk in die controle het kompas heeft leeren 

 kennen , zonder hetwelk de zee des onderzoeks niet 

 dan bij toeval met geluk bevaren wordt. 



Waarom ? 



Omdat de wetenschap zich langzaam haast , en de 

 mensch van nature ongeduldig' is. 



Gebrek aan genoegzaam materiaal , het gemis van 

 de onontbeerlijkste werktuigen van den nieuweren 

 tijd lieten den Ouden niets overig dan het onderzoek 

 van schijnbaar onbeduidende bijzonderheden , of het 

 wagen van hypothesen. En , niet tevreden met zoo 

 geringe uitkomsten , hebben zij bij de subjectieve 

 methode hulp gezocht. — Is het niet de geschiedenis 

 van het » electrisch fluïdum", van de «levens- 

 kracht" — oud, maar eeuwig nieuw? — - Toen moest 

 de subjectieve methode de overhand verkrijgen. Ons 

 voordeel boven hen is , dat wij hebben geleerd — 



