24 



en uitwendige weerstanden te overwinnen en om osmotischen 

 druk te doen ontstaan. 



Een osmotische druk vertegenwoordigt een zekere hoeveel- 

 heid potentieele energie. PFEFFER bespreekt in zijn „Studiën 

 zur Energetik der Pflanze" (1892) hoe de osmotische druk 

 in zekeren zin onafhankelijk is van chemische energie-poten- 

 tialen. Zoo is het bijv. bij het ontstaan van osmotischen druk 

 van geen belang, of deze veroorzaakt wordt door aanwezig- 

 heid van glucose, gevormd onder gering energie-verlies uit 

 zetmeel of onder véél warmte-ontwikkeling uit olie bij het 

 ademhalingsproces of ten slotte door de energie der zonne- 

 stralen in het chlorophyl-apparaat. Deze onderlinge onaf- 

 hankelijkheid vergelijkt PFEFFER met de hoeveelheid energie 

 bij de constructie van een machine gebruikt, en die in geenerlei 

 verhouding staat tot de energie, die de machine later in staat 

 zal zijn te leveren. 



Deze vergelijking is zóó op te vatten, dat zij alleen geldt, 

 wat betreft het in 't leven roepen van een systeem, dat een 

 osmotischen druk zal kunnen vertoonen, maar pas nadat de 

 omstandigheden hiertoe gunstig zijn geworden, d. i. wanneer 

 het systeem is gebracht in het oplosmiddel. Het ontstaan van 

 dit systeem gaat dus niet direct gepaard met het optreden 

 van een osmotischen druk. 



Beschouwt men echter het oplosmiddel als behoorend tot 

 het systeem, dan ontstaat er bij de vorming van glucose 

 binnen den semipermeabelen wand wél dadelijk een osmo- 

 tische druk. In dit laatste geval is bovenstaande vergelijking 

 niet meer van toepassing, dan vertoont de osmotische druk 

 niet een dergelijke onafhankelijkheid van de energie, noodig 



