25 



voor de vorming der stoffen, die dezen druk veroorzaken, als 

 dit bij de constructie van een machine het geval is. 



Dit blijkt bij een nadere beschouwing dezer questie, die 

 het best te bespreken is naar aanleiding van een uiteenzetting 

 door NATHANSOHN in zijn „Stoffwechsel der Pflanzen" (1910) 

 gegeven. Deze beschouwt het omgekeerde, hypothetische geval. 

 Er heerscht binnen een semipermeabelen wand een zekere 

 osmotische druk ten gevolge van de aanwezigheid van op- 

 geloste suikers binnenin. Deze osmotische druk kan evengoed 

 verdwijnen door de vorming van zetmeel uit deze suikers 

 (endothermisch) als door verbranding van deze suikers tot 

 koolzuur. Bij de beschouwing van het eerste geval is op te 

 merken, dat wanneer in een omgeving, waar een bepaalde 

 osmotische druk heerscht, zetmeel uit suikers wordt gevormd, 

 het evenwicht ten gunste van het zetmeel verschoven wordt, 

 dit heeft n.1. verlaging van den osmotischen druk tengevolge. 

 Er is nu voor de vorming van zetmeel in deze omgeving 

 zooveel minder energie noodig, als er verloren gaat door het 

 potentiaal-verschil van den osmotischen druk. 



Wordt daarentegen de druk verlaagd door de verbranding 

 van suikers, dan moet men hierbij in het oog houden, dat 

 bij de vorming van deze suikers binnen den semipermeabelen 

 wand meer energie noodig is geweest, dan uitsluitend voor 

 de chemische endothermische reactie, omdat bij het ontstaan 

 de osmotische druk verhoogd werd. Zooveel meer energie is 

 voor de vorming noodig geweest, als met het potentiaal- 

 verschil van den osmotischen druk bij het begin der synthese 

 en na afloop daarvan, overeenkomt. Bij de verbranding zal 

 dus omgekeerd deze overmaat van energie weer vrijkomen. 



