15 



gevonden, door verschillende waarschijnlijke fouten, bij waar- 

 neming en berekening binnengeslopen. In dit geval zou er nog 

 een batig saldo van vrije energie overblijven. Tot een bepaald 

 resultaat hebben deze proeven dus eigenlijk niet geleid. 



De eenige, die na BONNIER en RODEWALD nog een poging 

 in deze richting heeft gewaagd, is PEIRCE geweest. Nadat 

 er in 1908 van PEIRCE een publicatie was verschenen over 

 de temperatuurstijging, veroorzaakt door de kieming van 

 erwten in Dewar'sche flesschen, heeft hij naderhand getracht 

 hieruit de hoeveelheid ontwikkelde warmte te berekenen. Deze 

 resultaten zijn in 1912 gepubliceerd. Het principe van deze 

 proeven is in het kort het volgende: Dewar'sche flesschen 

 werden in een kamer van ongeveer constante temperatuur 

 geplaatst ; nadat de waterwaarde van deze flesschen bepaald 

 was, werden er kiemende zaden in gebracht, waarna uit de 

 temperatuurstijging en de waterwaarde de hoeveelheid ont- 

 wikkelde warmte werd berekend. 



Om de waterwaarde van zulk een Dewar'sche flesch te 

 bepalen werden er 200 c.M 3 water van een bekende tem- 

 peratuur in gegoten ; het water moest in de flesch dalen in 

 temperatuur door het afgeven van warmte aan de wanden, 

 thermometer enz. ; waren deze alle op gelijke temperatuur 

 gekomen, dan zou de temperatuurverandering van het water 

 ophouden, in zooverre, dat de snellere daling plaats maakte 

 voor een geringe en langzame, tengevolge van uitwisseling 

 met de omgeving. Deze wordt in een Dewar'sche flesch wèl 

 zeer belemmerd, geheel verhinderd wordt zij niet. 



Hier volgt een tabel, ontleend aan de publicatie van 

 PEIRCE, waaruit de wijze van berekening blijkt. 



