11 



RASPAIL (1837) meende dat de temperatuurstijging van de 

 kolf der Araceae zuiver physisch te verklaren zou zijn. De 

 scheede om de kolf zou werken als een holle spiegel, die de 

 zonnestralen, na terugkaatsing, concentreerde op de kolf. 

 Dat deze veronderstelling niet juist was, bleek we hieruit, 

 dat de temperatuurstijging bleef bestaan, ook als de scheede 

 was weggenomen. 



Al de onderzoekingen, die tot nu toe besproken zijn, be- 

 paalden zich eenvoudig tot de temperatuurstijging van planten, 

 maar men kan zich nu ook afvragen, hoeveel warmte komt 

 bij dit proces vrij, of, met andere woorden, hoeveel energie 

 verliest de plant door afgifte van warmte aan de omgeving. 



Het was BONNIER (1880—93), die het eerst heeft getracht 

 deze vraag te beantwoorden. 



Om de hoeveelheid warmte te berekenen, die door de 

 plant aan de omgeving werd afgestaan, gebruikte hij den 

 calorimeter van BERTHELOT, een enkele keer ook dien van 

 REGNAULT. Wenschte hij bijv. kiemende zaden te onder- 

 zoeken, dan bracht hij deze veelal direct in het water van 

 den calorimeter; hierin kon de kieming plaats hebben, terwijl 

 hij in staat was de temperatuurstijging van het water van 

 minuut tot minuut af te lezen. In andere gevallen bracht hij 

 de planten ook in een bakje, waarvan de wanden zooveel 

 mogelijk de warmte geleidden en dit werd dan in het water 

 van den calorimeter geplaatst. 



Uit de temperatuurstijging van het water en de waterwaarde 

 van den calorimeter + onderdeden kon hij dus het aantal 

 caloriën berekenen, dat deze stijging had veroorzaakt. 



Deze hoeveelheid warmte was afgegeven door een afge- 



