geving sneller optraden. Al deze verschijnselen vonden dus 

 een verklaring in de slechte warmtegeleiding van het hout. 



Tevens stelde hij vast, dat den langsten tijd van het jaar 

 de temperatuur van den stam lager was dan die van de 

 omgeving, wat verklaard kon worden door geregelde ver- 

 damping, die steeds eenige warmte aan de plant onttrok. Hij 

 nam waar, dat in strenge winters het inwendige van boomen 

 weken lang op een temperatuur onder 0° kon blijven, zonder 

 dat deze hiervan schade ondervonden. Bij al deze verschijn- 

 selen was er dus niets, dat wees op een warmte-ontwikkeling 

 in deze deelen. 



Deze gegevens vindt men samengevat in „Beobachtungen 

 über die Temperatur der Vegetabiliën" die men in de literatuur 

 algemeen toegeschreven vindt aan SCHüBLER. Inderdaad is 

 het een proefschrift van HALDER, die in 1826 onder praesi- 

 dium van SCHüBLER te Tübingen gepromoveerd is. 



Nadat GOEPPERT in 1830 een uitvoerige publicatie had ge- 

 wijd aan de vraag, of planten, door hun warmte-ontwikkeling 

 een beschutting tegen de kou hadden, en daarin tot het besluit 

 was gekomen, dat zij, in geen tijdperk van hun leven, in staat 

 waren de warmte, die bij de ademhaling vrijkomt, op te hoopen, 

 gaf hij in 1832 aan de onderzoekingen een andere richting, 

 door te werken met een opééngehoopte plantenmassa in een 

 afgesloten ruimte en hierin de temperatuurstijging na te gaan. 



Hiertoe liet hij zaden eerst eenige dagen onder water weeken, 

 pakte hen dan dicht opéén in een vat met goed isoleerende 

 wanden, waar de kieming verder plaats had. Hij vond hierbij 

 een zeer aanmerkelijke temperatuurstijging, (bij kiemende tarwe- 

 korrels bijv. tot 15° R. toe). Hierbij maakte hij een scherp onder- 



