66 



trekking zeker maar niet zóó zonder meer maken. En dan 

 is het nog zeer de vraag of deze geringe uitwijking, met een 

 dergelijke eenvoudige opstelling der proef, inderdaad verband 

 houdt, met de zooveel grootere uitwijking, gevonden bij ge- 

 gruik van het toestel, gevuld met nat filtreerpapier. Bestaat 

 er werkelijk een verband tusschen de afwijkingen, bij de 

 verschillende opstelling verkregen, dan moet men veronder- 

 stellen, dat reeds door de wijze, waarop de proef genomen 

 werd, een klein temperatuurverschil moest ontstaan, dat dit 

 echter belangrijk versterkt werd door bijzonderheden in den 

 bouw van het gebruikte toestel. 



Nadat ik zeer veel moeite had gedaan van deze moeilijk- 

 heid, die den gang der proeven zoo ongewenscht kwam be- 

 ïnvloeden, precies de oorzaak te vinden en haar zoodoende 

 misschien uit den weg te kunnen ruimen en mij dit niet gelukt 

 was, heb ik gemeend, deze uitsluitend physische questie te 

 kunnen laten rusten en maar noodgedwongen een correctie 

 aan te brengen, die experimenteel was gebleken noodzakelijk 

 te zijn, terwijl zij theoretisch onverklaard moest blijven. 



Waar dus gebleken was, dat door het brengen van zeer 

 vochtige stoffen in het toestel een temperatuurverschil optrad, 

 moest men wel aannemen, dat dit bij de levende korrels ook 

 het geval was. De uitwijking, die men in dat geval vond, 

 was dus gedeeltelijk hieraan toe te schrijven, gedeeltelijk aan 

 de warmte-ontwikkeling, die werkelijk bij de kieming plaats 

 had. Wist men dus, hoe groot de uitwijking van het licht- 

 beeldje was, bij tegenwoordigheid van gedoode kiemplanten 

 in het toestel, dan diende men deze af te trekken van de 



