24 — ONDERWERPEN UIT DE PHYSIOLOQIE EN BIOLOGIE DER PLANTEN. — 



Oppervlakte aan de lucht blootgesteld en daar deze lucht zelden geheel 

 verzadigd is met u^aterdamp, zal er dus vrij v^at vocht uit de plant ver- 

 dampen, hetwelk echter weer aangevuld wordt door opzuiging uit den bodem. 



Natuurlijk zal de hoeveelheid, die verdampt, afhankelijk zijn van de totale 

 grootte der bladoppervlakte en van den vochtigheidstoestand der lucht en 

 zullen dus planten op vochtige plaatsen staande (waar de lucht dus ook meer 

 vocht bevat) veel minder vocht loslaten dan die op droge, zonnige plaatsen. 



Zelfs zullen de planten op laatstgenoemde plaatsen vaak gevaar loopen 

 door overmatige verdamping te veel te verliezen , meer dan door de wortels 

 kan worden aangevoerd. Men vindt dan ook bij dergelijke planten inrich- 

 tingen om overmatige verdamping tegen te gaan (zij hebben een zoog. 

 xerophilen bouw). Zij heeten xerophyten. 



Op vochtige plaatsen staande planten echter zullen weinig door verdamping 

 verliezen en dit is ook voor de plant weer niet wenschelijk, aangezien het 

 opgevoerde water tevens de voor de voeding noodige zouten medevoert 

 en dus een geringe opvoering van water een voldoende voeding der plant 

 in den weg zou staan. Men vindt dan ook bij dergelijke planten inrichtingen, 

 om de verdamping te bevorderen op oogenblikken , dat de lucht dit toelaat. 

 Zij hebben een zoog. hygrophilen bouw en heeten hygrophyten. 



Over de beteekenis der bloem zal afzonderlijk worden gehandeld. 



§ 2. Ongeslachtelijke voortplanting. Voor de instandhouding der soort 

 wordt bij de planten gezorgd door de geslachtelijke voortplanting, waarbij 

 zaden ontstaan, die zich na de bevruchting door het stuifmeel ontwikkelen 

 uit de eitjes in het vruchtbeginsel, doch tevens bezitten de overblijvende 

 planten nog andere middelen om zich te vermenigvuldigen, die men onder 

 den naam ongeslachtelijke voortplanting samenvat. Wij noemen hier slechts 

 eenige meer algemeene voorbeelden en verwijzen naar de behandeling der 

 afzonderlijke planten, waar deze ook nader zijn uitgewerkt. 



Voorbeelden dan zijn : 



1. Door vertakking van wortelstokken, welke takken door afsterven van 

 het oude deel ten slotte vrij van elkaar komen. 



2. Door bollen, waarbij zich in den ouden bol niet slechts een nieuwe 

 vormt, doch er meer nieuwe in ontstaan. 



3. Door knollen , waarbij zich aan de plant verscheiden nieuwe knollen 

 vormen. 



4. Door uitloopers, d. z. zijstengels, die over den bodem liggen en in de 

 knoopen wortelen en daar nieuwe bovenaardsche plantjes vormen , die op den 

 duur door afsterven van die zijstengels zelfstandig worden. 



§ 3. Biologie der bloem. Wanneer bij de behandeling der afzonderlijke 

 planten over de bestuivingsinrichtingen wordt gesproken, kunnen niet steeds 

 de grondslagen van de biologie der bloem vermeld worden. Ook worden dan 

 steeds verschillende termen gebruikt, waarvan de verklaring daar moeilijk 

 kan worden gegeven Daarom zal hier een kort overzicht van die algemeene 

 zaken volgen en zullen tevens de voornaamste insecten, die bij de bestuiving 

 een rol spelen, worden behandeld, vooral wat betreft den bouw der organen, 

 die voor het verzamelen van honig en stuifmeel dienen. 



1. Bouw der bloem. De bloem heeft voor de plant alleen beteekenis, 

 doordat zij het is, waaruit de zaden ontstaan, welke nieuwe planten voort- 

 brengen. De blocmbekleedsels, die als kelk en bloemkroon of als bloemdek 

 optreden, dienen om de eigenlijke deelen der bloem, de geslachtswerktuigen. 



