— ONDERWERPEN UIT DE PHYSIOLOOIE EN BIOLOGIE DER PLANTEN. — 27 



4. Overbrengen van het stuifmeel. Het stuifmeel moet dus, zal er kruis- 

 bestuivinjj plaats hebben, overj^ebraclit worden van de eene bloem op een 

 andere der zelfde soort. 



Dit kan gebeuren 



a. door het water, 



b. door den wind (windbloemen), 



c. door insecten (insectenbloemen) of slakken. 



Er zijn nog wel andere dieren, die het doen b.v. vogels, doch niet bij 

 onze inlandsche bloemen. 



Over een paar der bovengenoemde wijzen van overbrenging hier nog het 

 volgende. 



Windbloemen. Bij deze is de inrichting der bloemen in alle opzichten 

 zoo, dat het stuifmeel gemakkelijk met den wind mee kan worden genomen 

 en op de stempels van andere bloemen kan komen, in de eerste plaats zijn 

 bij de windbloemen de bloembekleedsels klein of zij ontbreken. Zij hebben 

 óf lange, dunne helmdraden of de bloemsteeltjes zijn lang en dun of de 

 bloeiwijzen zijn erg beweeglijk, zoodat de wind er goed vat op heeft. Ook 

 bloeien de windbloemen veelal vroeg in het voorjaar vóór de bladen er 

 zijn en als er meestal veel wind is en wordt bij sommige zelfs het stuifmeel 

 met vrij groote kracht uit de hokjes geslingerd. Bovendien brengen zij veel 

 stuifmeel voort, hetgeen wenschelijk is, omdat de kans om op destempels 

 te komen, niet groot is. Ook is het stuifmeel glad en droog, zoodat het 

 niet aan andere gladde en droge voorwerpen blijft zitten. Wat de stempels 

 der windbloemen betreft, deze steken ver uit de bloemen, hebben een 

 groote, veelal kleverige oppervlakte of zijn van vangharen voorzien. 



De windbloemen zijn meest eenslachtig of zijn zij tweeslachtig, dan is de 

 zelfbestuiving veelal door dichogamie of door den stand der geslachts- 

 organen ten opzichte van elkaar verhinderd of eindelijk geeft de zelfbe- 

 stuiving geen resultaten. 



Insectenbloemen. Aangezien in deze bloemen de insecten komen om het 

 stuifmeel over te brengen, is de kans op bestuiving veel grooter dan bij de 

 windbloemen. De hoeveelheid stuifmeel, die dan ook wordt voortgebracht 

 is veel geringer en het stuifmeel heeft een knobbelige of stekelige opper- 

 vlakte, waardoor het gemakkelijk tusschen de haren van het insectenlichaam 

 blijft zitten. 



De insecten moeten natuurlijk naar de bloemen gelokt worden en dus 

 dienen de insectenbloemen lokmiddelen te bezitten. Deze zijn de kleur en 

 de geur. De beteekenis der gekleurde deelen (vooral bloemkronen) bij deze 

 bloemen komt hier uit, alsook het samengevoegd zijn van vele kleine 

 bloemen, die ieder op zich zelf weinig zouden opvallen tot groote bloeiwijzen. 



Vele bloemen, die weinig gekleurd zijn, vallen op door den geur, soms 

 gaat ook kleur en geur samen. Veelal treft men bij bloemen, die des nachts 

 open zijn juist een sterken geur (die zich dan ook alleen in dien tijd open- 

 baart). Merkwaardig is het, dat die geur bij sommige bloemen onaangenaam 

 is en daardoor bijzondere insecten lokt. 



Hebben zoo de insecten de bloemen eens gevonden , dan vinden zij er 

 voedsel in. Dit is alleen stuifmeel (pollen- of stuifmeelbloemen) en deze 

 bloemen bevatten gewoonlijk veel stuifmeel, zoodat, al wordt er een deel 

 van door de insecten als voedsel gebruikt, er toch nog genoeg overblijft 

 voor de bestuiving. Of ook er is honig in de bloemen en daarheen gaat 

 de slurf der insecten, om dien machtig te worden. Vooral die honigbloemen 



