HOOFDSTUK IV. 



De natuurlijke plantenformaties in Nederland. 



Wanneer iemand een der bekende natuurlijke stelsels voor de planten 

 bestudeert, moet het hem wel opvallen, dat in geen der zoog. natuurlijke 

 plantenfamiliën planten bijeen zijn gevoegd, die in, als ik het zoo noemen 

 mag, levensvorm met elkaar overeenkomen. 



Om een voorbeeld te hebben, kiezen wij de Umbelliferae. Hoe -goed 

 de tot deze familie behoorende planten ook overeenkomen in bloeiwijze, 

 in bouw der bloemen en vruchtvorm , zoo houdt toch die overeen- 

 komst op, als wij vragen, of hier nu ook planten vereenigd zijn, die 

 dezelfde eischen stellen aan den bodem, waarin zij groeien en aan de om- 

 geving, waarin zij leven. Kiezen wij slechts een paar planten b.v. de 

 Eryngium maritimum, die op de droogste, zonnigste plaatsen der duinen 

 groeit, de Sanicula europaea, die de schaduw der bosschen zoekt, de groo- 

 tendeels in water ondergedoken levende Helosciadium inundatum enz. , dan 

 zien wij, dat de kenmerken, waarop de natuurlijke verdeeling berust, ons 

 zoo goed als niets zeggen omtrent het bijzondere leven der planten. 



De kenmerken nu, welke dit leven bepalen, vatten wij samen, als wij 

 den term levensvorm gebruiken. Daarmede heeft zelden de bouw der bloem 

 iets te maken en deze vormt juist bij de zoog. natuurlijke verdeeling den 

 grondslag dier verdeeling. 



Wij zien dan ook, dat wanneer een plant groeit in een eenigszins andere 

 omgeving, dan zij gewoon is, zij zich accomodeert aan die nieuwe om- 

 geving (zoo zij niet sterft), door wijzigingen in die organen, die haren 

 levensvorm bepalen, doch de bouw harer bloemen blijft geheel onveranderd. 



Het is, alsof men aan de plant onderscheid moet maken tusschen veran- 

 derlijke en onveranderlijke organen, tusschen organen, wier vorm zich 

 wijzigt in verschillende levensomstandigheden en organen , waarbij ook in 

 zulke gevallen geen spoor van verandering valt waar te nemen. 



ledere plant, schijnt in het zaad zekere eigenschappen mede te brengen, 

 die overgeërfd zijn en dus steeds weer terugkeeren in de volgende plant, 

 terwijl andere eigenschappen niet zoo vast staan, doch een verandering 

 ondergaan in verband met uitwendige omstandigheden en deze zijn het juist, 

 die het biologisch karakter der plant , den levensvorm , bepalen. 



Toch is het hierbij zeer merkwaardig, dat onder de inwerking derzelfde 

 uitwendige factoren de wijzigingen in eigenschappen bij alle planten niet 

 dezelfde zijn, al voeren hier de verschillende wegen toch tot hetzelfde doel. 



Als wij b.v. zien , dat een plant zich accomodeert aan een droge stand- 

 plaats door een dichte haarbekleeding, dan zou men verwachten, dat dit nu 

 ook met andere planten het geval zou zijn. Toch is dit geenszins zoo, 

 doch bij een andere plant ontwikkelt zich geen enkel haar, maar daar be- 

 Heukels, Flora. I. 3 



