— DE NATUURLIJKR PLANTENFORMATIES IN NEDERLAND. — 43 



zijn door uitscheiding van was) geschikt om het barre jaargetijde door 

 te komen. 



Ten opzichte van de eischen , die de boomen aan het hcht stellen , bestaat 

 een groot verschil. Over het algemeen kunnen zij in de jeugd meer 

 schaduw verdragen dan later, hetgeen natuurlijk van groot belang is voor 

 de ontwikkeling van nieuwe boomen uit zaden onder de andere. Zelfs in 

 de jeugd zijn voor schaduw gevoelig de berk, de els en de ratelpopulier. 

 Bij deze gaan de kiemplanten op zeer beschaduwde plaatsen dood. Waar 

 zij in grooter aantal bijeenstaan , vormen zij dan ook steeds lichte bosschen. 

 Minder gevoelig voor schaduw zijn de eik en de grove den, terwijl de 

 behoefte aan licht voor spar en beuk in de jeugd het geringst is. 



Wat de aard van den bodem betreft met het oog op den physischen toestand , 

 is er ook weer verschil. Een bodem met stilstaand water kunnen de meeste 

 boomen, behalve de els, niet verdragen. De andere hebben gaarne een 

 matig vochtigen grond. Op vrij vochtige gronden kunnen eik, beuk en 

 spar uitstekend groeien, op de meer droge de grove den. De meer zandig 

 kleiachtige gronden worden door den eik, de mergelbevattende door den 

 beuk, de zandige door den groven den gekozen. 



in scheikundig opzicht stellen de verschillende bosschen vormende boom- 

 soorten ook weer verschillende eischen aan den bodem. Dit is gebleken 

 uit analysen van het hout en wel vond men dat de zware houtsoorten de 

 meeste zouten eischten (dus vooral eik en beuk), dat de spar en grove den 

 in dit opzicht weinig eischen aan den bodem stellen (merkwaardig is dat 

 de spar, die anders weinig zouten in het hout bevat, een groot gehalte aan 

 natriumzouten noodig heeft). 



De levensvoorwaarden voor het onderhout en voor de kruidachtige 

 planten op den boschbodem zijn natuurlijk geheel andere dan voor die, 

 welke op meer open plaatsen groeien. Eerstens is de verhouding van deze 

 ten opzichte van het water anders. Een deel toch van het regenwater 

 dat valt (men rekent 15",,) wordt door de boomen vastgehouden en ver- 

 dampt weer, zonder den bodem te bereiken. Daar tegenover staat echter, 

 dat het water, dat den bodem bereikt, meer vastgehouden wordt en wel 

 1". doordat de wind niet zoo sterk over den bodem strijkt, dus er minder 

 water aan de oppervlakte verdampt en 2". doordat aan de oppervlakte meest 

 een humuslaag aanwezig is, die het water vasthoudt. Ook ligt over den 

 bodem meestal een laag niet verteerde bladmassa, die als een tapijt beschut 

 tegen het direkt onttrekken van vocht, als de lucht droog is. Soms komt 

 ook een moslaag voor, die het water nog sterker vasthoudt, maar bij groote 

 droogte geen water uit den ondergrond opzuigt. Toch zijn de lagere 

 planten in het bosch vaak in ongunstige omstandigheden wat het opnemen 

 van water betreft, doordat de boomwortels uit diepere lagen van den bodem 

 veel water opzuigen , hetgeen geregeld weer aangevuld wordt uit hoogere 

 lagen, die daardoor ook armer aan vocht worden, zoodat dan ook in droge 

 tijden de bovenlaag spoedig uitdroogt. Vele kruidachtige planten verliezen 

 dan ook betrekkelijk al vroeg in den zomertijd hare bladen geheel of ten 

 deele, het minst die, welke een diepgaand wortelstelsel hebben. De meeste 

 echter zitten met hare onderaardsche deelen alleen in de bovenste lagen. 



Het onderhout en de kruidachtige planten in het bosch zijn, wat het 

 licht betreft, in zeer verschillenden toestand. In lichte bosschen zal vrij 

 wat licht der zon den bodem bereiken, daar groeien dan ook wel planten, 

 die anders meer op zonnige plaatsen voorkomen. In dichte bosschen valt 



