44 — DE NATUURLIJKE PLANTENFORMATIES IN NEDERLAND. - 



echter geen zonlicht op den bodem en daar zijn dan ook de planten er 

 geheel op ingericht om zooveel mogelijk van het weinige, dat er komt, te 

 profiteeren. Zij hebben vaak groote , dunne, vlakke bladen, die dan vaak 

 in een tijd reeds aanwezig zijn, als de boomen nog onbebladerd zijn of zij 

 verlengen hun assimilatietijd, doordat de bladen ook des winters ten deele 

 of geheel in groenen toestand overblijven. De meeste groenblijvende plan- 

 ten zijn boschbewoners , zij kunnen dan van ieder warm oogenblikje in 

 herfst, winter en lente gebruik maken voor den opbouw van hun lichaam. 

 Als groenblijvende heesters noemen wij Juniperus communis, Ilex Aquifo- 

 lium, Hedera Helix, als groenblijvende kruidachtige planten Vinca minor, 

 Pirolasoorten, Vaccinium Vitis idaea, Empetrum nigrum, Hepatica triloba, 

 Asarum europaeum , Polypodium vulgare , Sanicula europaea en eenige grassen. 



a. Loofbosschen. 



Schijnbaar verkeert het loofhout gedurende den winter geheel in rust, 

 maar dit is niet zoo, want als de bodem niet te koud is, gaat de wortel- 

 groei onafgebroken door. 



De humusvorming door de afgevallen bladen is niet sterk. Zij zijn nog 

 vrij stijf op het oogenblik van het afvallen , en doordat er ook vrij wat 

 takjes liggen, liggen zij los, zoodat er een goede ventilatie tusschen 

 is en zij geheel verteren. De bodem is dan ook meestal slechts licht- 

 grauw van kleur. Anders is het als plekken in het bosch door het 

 vellen van boomen te licht worden en dus zon, wind en regen den 

 bodem bereiken kunnen. Dan verdikt zich vaak de humuslaag, die zich nu 

 vormt, bij de grootere wisselingen in temperatuur en vochtigheid. Tegelijk 

 groeien ook kussenvormende mossen , zooals Dicranum en Leucobryum en 

 deze hebben steeds een ongunstige werking door den humus te verkorsten. 

 Met de mossen komen ook de boschbessen, die anders in loofbosschen niet 

 voorkomen en steeds wijzen op een ongunstigen toestand van den bodem. 



Het onderhout in zulke bosschen heeft gewoonlijk vele biologische eigen- 

 aardigheden. Ten eerste vermenigvuldigen zich vele soorten door uitloopers 

 en door op den bodem liggende takken, die wortelen. Zoo is het bij He- 

 dera Helix, Euonymus europaeus, Ligustrum vulgare en bij de Vaccinium- 

 soorten. Bij Rubussoorten wortelen vaak de toppen van de gebogen takken. 

 Ten tweede ontwikkelen zich bij de meeste soorten de bladen vroeg en 

 bloeien zij ook vroegtijdig. Zij maken dus gebruik van den tijd , dat de 

 boomen nog geen bladen hebben , zoodat het zonlicht den bodem nog be- 

 reiken kan om te assimileeren. Ook vliegen in het nu nog lichte bosch 

 vele insecten, die nu de bestuiving kunnen bewerken. Zijn de boomen 

 eens van bladen voorzien , dan is het met den groei grootendeels gedaan. 

 Wel staan de takken en de bladen zooveel mogelijk horizontaal uit en pro- 

 fiteeren zoodoende nog van het weinige licht, dat op den bodem valt. In 

 beukenbosschen is door de sterke beschaduwing het onderhout meestal 

 weinig ontwikkeld, hoogstens treft men in gesloten bosschen de hazelaar 

 en ook Daphne Mezereum aan. In eikenbosschen is de ontwikkeling van 

 het onderhout vaak sterker, daar hier meer licht op den bodem valt. 



Wat de kruidachtige planten in de loofbosschen betreft, daarvoor geldt 

 hetzelfde, als wat boven voor het onderhout werd gezegd. Zij ook bestaan 

 voor het meerendeel uit vroeg groen wordende en vroeg bloeiende soorten. 

 In beukenbosschen treft men b.v. Arum maculatum, Allium ursinum, Gagea- 



