46 — DE NATUURLIJKE PLANTENFORMATIES IN NEDERLAND. - 



meer varens voor b.v. Polystichum Thelypteris, Oreopteris, spinulosum, 

 Phegopterissoorten , Pteridium aquilinum, Osmunda regalis. Verder onder 

 de kruidachtige planten dezelfde als in beukenbosschen , doch ook Polygona- 

 tumsoorten, Primula's, enkele Umbelliferae enz. 



b. Naaldbosschen. 



Zooals reeds gezegd is, onderscheiden zich deze van de loofbosschen, 

 doordat de bebladering blijvend is. De grove den bewoont den lichtsten 

 grond, van het meest dorre zand tot den veengrond toe, doch steeds 

 plaatsen, waar de hoeveelheid beschikbaar voedsel in den bodem vrij klein 

 is. Hij kan daar groeien, omdat de stofproductie betrekkelijk gering is en 

 heeft daar niet te lijden van de concurrentie der loofboomen met grootere 

 stofproductie. in zooverre nadert deze formatie dan ook tot die der heide. 



De spar stelt meer eischen aan den bodem, zoowel wat de hoeveelheid 

 voedsel als wat het watergehalte betreft. In alle naaldbosschen, doch vooral 

 in de dennenbosschen,- is de hoeveelheid licht, die op den bodem door- 

 dringt, vrij groot, zoodat dan ook onder de kruidachtige planten de vroeg 

 bloeiende ontbreken. De gelijkmatige verdeeling van het licht maakt 

 echter den bodem zeer geschikt voor den groei van planten met altijd 

 groene bladen, die dan ook in naaldbosschen veel meer voorkomen dan 

 in loofbosschen. Als heesters noemen wij Juniperus communis, Vaccinium 

 Vitis idaea, Calluna vulgaris, Empetrum nigrum, als kruidachtige planten 

 Blechnum Spicant, Polystichum spinulosum, Lycopodiumsoorten, vele 

 grassen, Carex- en Luzulasoorten, Orchidaceae, Sedum- en Pirolasoorten. 

 Dat in droge dennenbosschen de vegetatie op den bodem van geringe 

 beteekenis zal zijn, is duidelijk. Zij bepaalt zich dan vooral tot Festuca 

 ovina, Corynephorus canescens en Hieracium Pilosella. 



De voordurende beschutting tegen de directe zonnestralen maakt dat hier 

 een aantal mossen gunstige levensvoorwaarden vinden. Daarbij komt dat 

 de afvallende naaldmassa den bodem niet geheel bedekt, zoodat de mossen 

 in staat zijn tusschen en om de naalden te groeien. Zij vormen daardoor 

 groote kussens, soms zelfs uitgespreide lagen. Het zijn vooral Hypnum- 

 soorten (het meest Hypnum Schreberi), doch ook Hylocomium- en Dicranum- 

 soorten, die zich ontwikkelen. Die mosbedekking kan een grooten invloed 

 in die bosschen uitoefenen en wel in de eerste plaats op de planten , die 

 op den bodem groeien. Die, welke in den bodem kruipen, maar met hare 

 stengels niet boven het mos uitkomen, zullen afsterven, doch ook die, 

 welke er door heen komen, worden zwakker en steken er, zooals b.v. de 

 grassen , als dunne sprietjes boven uit. in de tweede plaats werkt die 

 mosbedekking ook op de boomen. Zij zullen namelijk vooral om de boomen, 

 waar zij steun en beschutting vinden, hoog opgroeien en bedekken het 

 onderste deel van den stam van deze, waardoor daar de ademhaling be- 

 lemmerd wordt en de boomen daaronder zullen lijden. Maar er is nog 

 een tweede factor, waardoor indirect de boomen nog meer geschaad 

 worden en wel door het ontstaan van een laag korsthumus (in het Duitsch 

 Rohhumus). Zoowel het vochtige mos toch, als de er inzittende vochtige 

 naalden verteren niet geheel, doch verrotten, zoodat er een humuslaag 

 gevormd wordt. Daarvoor is in dennenbosschen toch al meer kans dan 

 in loofbosschen, omdat de naalden, waarschijnlijk door het groote gehalte 

 aan hars, zoo moeilijk geheel verteren en dus de onderste meer vochtige 



