— DE NATUURLIJKE PLANTENFORMATIES IN NEDERLAND. — 47 



lagen ook zonder inosvorming, toch zeer licht in humus overgaan. Deze 

 humuslaag wordt spoedig zuur en bakt, doordat de structuur verloren gaat, 

 min of meer samen tot een korst, waardoor de lucht moeilijker in den 

 bodem kan toetreden. Hierdoor wordt de voor de wortels noodige lucht- 

 verversching in den bodem tegengegaan, maar dit niet alleen, doch ook het 

 vocht, dat anders bij regen in den bodem zou doordringen, wordt nu in 

 groote hoeveelheden door die korst opgezogen en vastgehouden en de 

 diepere lagen van den bodem zullen dus spoedig te lijden hebben van 

 gebrek aan water. Het gevolg voor de boomen zal zijn, dat de diepgaande 

 wortels afsterven en zij gedwongen worden , oppervlakkig te gaan wortelen. 

 Die oppervlakkige wortels gaan zich nu dan ook sterk ontwikkelen en aan 

 hen is het nu opgedragen om den boom het noodige water en voedsel 

 toe te voeren. Daarin is echter al dadelijk een nadeel gelegen, want terwijl 

 vroeger de boom zijn voedsel en water over een veel grooteren kubieken 

 inhoud kon verkrijgen, kan hij het nu slechts uit een dunne laag halen en 

 is de kans grooter, dat er tijden komen, dat ook de opneming daaruit 

 onmogelijk zal zijn. Komt er n.l. een droge periode, dan zal al spoedig 

 uit die laag het vocht verdwenen zijn, de worteltoppen zullen verdrogen 

 en nu moeten er weer nieuwe gevormd worden op de tijden , als er weer ' 

 meer vocht is, hetgeen echter maakt, dat die boomen niet dadelijk kunnen 

 genieten van het aanwezige vocht en dit is vooral voor naaldboomen 

 nadeelig, daar zij niet als loofboomen de eigenschap hebben, dat de 

 wortels gedurende de winterperiode groeien. 



Natuurlijk zullen deze vormingen niet ontstaan in droge naaldbosschen, 

 maar op plaatsen, waar die vorming van korsthumus zich voordoet, is het 

 naaldbosch geene natuurlijke vegetatie. Komt daarbij dan nog de vorming 

 van loodzand en zandoer (zie heide), dan blijft het naaldbosch niet bestaan 

 maar maakt geleidelijk plaats voor heide. 



V. Het laagveen. 



Laagveen ontstaat steeds in waterplassen. Het bestaat hoofdzakelijk uit 

 overblijfsels van de stengels en bladen van waterplanten , die onder water 

 scheikundig zijn omgezet tot een veenmassa en wel zoo sterk, dat vaak de 

 plantenstructuur er niet meer in is te herkennen. Die omzetting onder 

 water is een geheel andere, dan wanneer plantendeelen, althans ten deele 

 aan de vrije lucht blootgesteld blijven. Dan toch verteren zij of geheel of 

 bij minder vrij toetreden van lucht ontstaat een reeks van verrottings- 

 producten, die men onder den naam humus samenvat. In het water echter 

 worden de organische bestanddeelen onder den invloed van bacteriën omge- 

 zet. De in de plantendeelen aanwezige zuurstof vormt met een klein deel 

 der koolstof koolzuur, de waterstof uit het plantendeel verbindt zich met 

 een ander deel der koolstof tot moerasgas, dat soms in groote hoeveel- 

 heden in den veenbodem aanwezig is en daar voor de vorming van die beide 

 stoffen slechts weinig koolstof is verbruikt, blijven koolstofrijke produkten 

 over, die het veen vormen. 



Terwijl voor de vorming van hoogveen noodig is een bodem arm aan 

 voedende bestanddeelen, moet hier het water, zal er zich een flinke laag 

 veen in vormen , rijk zijn aan voedingsstoffen , vooral aan calcium-, kalium- 

 en stikstofverbindingen. 



De wijze, waarop de veenlaag in een plas is ontstaan, kan het best 



