— DR NATUIJRIJJKF-, PLANTENFORMATIES IN NEDERLAND. - 49 



jaren is de plas nu zoo ondiep geworden, dat zij geschikt is geworden voor 

 den groei van oevergevvassen. Tiisschen de Stratiotesrosetten beginnen nu 

 riet, kalmus, lisclidodde, egelskop op te schieten en zoo spoedig deze plan- 

 ten talrijk zijn geworden, verdwijnen Stratiotes enz. geheel. 



Deze nieuwe planten zijn gewoonlijk afkomstig van de randen van den 

 plas, waar zij leefden, maar zich niet verder naar binnen konden schuiven , 

 omdat daar de vaste onderlaag, die zij eischen, ontbrak. 



Meestal is intusschen aan den oever der plas nog iets anders gebeurd. 

 De verschillende oevergewassen, riet, biezen, watergrassen enz. lieten daar 

 in den herfst ook de bovenaardsche deelen afsterven en deze vielen dadelijk 

 of later in het water, dreven daar en werden op den oever geworpen of 

 bleven tusschen de planten hangen met van den bodem losgescheurde plan- 

 tendeelen. Op die drijvende resten ontkiemen allerlei zaden van moeras- 

 planten, vooral grassen, als Agrostis vulgaris en ook planten als Nasturtium 

 amphibium. Deze planten hebben de eigenaardigheid , dat hare stengels 

 liggen en wortels vormen. Komen dus deze stengels nu op andere planten- 

 resten, dan drijven zij hunne wortels daarin en verbinden zoodoende 

 die resten onderling, zoodat betrekkelijk spoedig een drijvende, groene zode 

 ontstaat, waarop andere planten als Polystichum Thelypteris, Cicuta virosa 

 enz. gaan groeien en is de zode wat dichter geworden ook de zodenvor- 

 mende Carex stricta en de van kruipende wortelstokken voorziene Carex- 

 acuta en rostrata. Ten slotte kunnen er zich zelfs wilgen en elzen op ont- 

 wikkelen, die door de waterlaag heen in den ondergrond hunne wortels 

 uitstrekken en de drijvende laag doen ankeren in den bodem. In dien tijd 

 is ook het riet aan den oever door zijne wortelstokken ter zijde in de 

 richting van de drijvende massa gegroeid en daartusschen zet zich nu op 

 den bodem slib af, waarin de wortelstokken verder groeien. Blijft nu de 

 waterstand in de plas dezelfde, dan komt die sliblaag al meer en meer op 

 de hoogte van de drijvende laag en ten slotte is het een geheel geworden 

 en de plaats, waar dit geschied is, is in land veranderd. Wisselt echter 

 de waterstand in de plas sterk, vooral in den winter, dan wordt de wortel- 

 stok- en wortelmassa uit den lossen bodem losgewerkt en drijft de geheele 

 zode vrij naar een andere plaats. Zulke rietzodden of drijftillen zijn vaak 

 bij ons waargenomen en beslaan soms een groote oppervlakte. Zijn echter 

 die drijftillen vastgelegd , dan werken zij de verdere veenvorming in het 

 midden van de plas zeer in de hand, doordat de planten, die daar groeien, 

 zich nu ook op de derrielaag door hare wortelstokken kunnen uitspreiden. 

 Het zijn vooral Phragmites communis, Glyceria fluitans en aquatica, Sparga- 

 nium ramosum, Typhasoorten, Scirpus lacustris, Cladium Mariscus, Equi- 

 setum limosum e.a. en als die planten krachtig zijn geworden, is de geheele 

 veenlaag met oevergewassen bedekt, waartusschen zich weer slib afzet, 

 zoodat de bedekking zich al meer en meer sluit en geheel moerassig is ge- 

 worden, bijna zonder open water, in de diepte is echter nog veel water, 

 de geheele veenlaag schommelt dan ook nog bij iedere beweging. Al 

 spoedig wordt de bovenlaag iets vaster en dan treden het eerst Scirpus la- 

 custris en Glyceria aquatica, spoedig ook de andere wat terug en hoog- 

 groeiende kruiden, waaronder zodenvormende grassen en rietgrassen (Carex 

 stricta enz.) nemen de plaats er van in en vormen spoedig vaste kussens 

 aan de oppervlakte, zoog. bulten. Nu kan het veen langzamerhand een 

 mensch dragen als hij van bult tot bult stapt. Deze bulten worden talrijker, 

 zodenvormende en kruipende planten strekken hare wortels en wortelstokken 

 Heukels, Flora. I. 4 



