50 — DE NATUURLIJKE PLANTENFORMATIES IN NEDERLAND. — 



van de eene naar de andere en dan is het veen meestal reeds geschikt om 

 door den mensch als weide te worden gebruikt. Als dit gebeurt, wordt echter 

 de plantenbedekking een geheel andere, dan wanneer het aan zich zelf blijft 

 overgelaten, is dat laatste het geval, dan wordt de veenlaag steeds dikker door 

 afstervende deelen maar toch gaat het niet boven den waterspiegel uitsteken , 

 want de bijgevoegde massa's drukken eenvoudig de onderste lagen sterker 

 ineen, zoodat het al vaster en vaster wordt. Eindelijk is het zoo vast 

 geworden, dat wat er nu weer bijkomt door het afsterven der bovenaardsche 

 deelen, niet meer onder water zinkt, zoodat de veenbodem boven water 

 uit gaat steken. Hoe meer dit het geval is, des te meer zijn de er op 

 groeiende planten aangewezen aan het opzuigen van het water uit de diepte 

 of als zij dit niet kunnen, zijn zij afhankelijk van het water, dat er op 

 valt. Aan de oppervlakte droogt het veen vaak sterk uit, daar verdwijnen 

 ten slotte de echte moerasplanten evenals de weideplanten en nu gaan berken , 

 dennen, die het water uit de diepte halen, er op groeien. Daarbij is de 

 kans groot, dat zich op het laag- een hoogveen zal vormen (zie het hoogveen). 



Wat de biologische verhoudingen betreft , waaraan de op het laag- 

 veen groeiende planten zich moeten aanpassen , zoo moeten wij er vooral 

 op letten, dat de bodem arm aan lucht is, zoodat de planten in de diepere 

 waterrijke lagen met hare wortels niet kunnen ademhalen. Van houtige 

 gewassen kunnen dus alleen die groeien, welke zooals wilgen, Frangula 

 Alnus enz. steeds in staat zijn, om aan de oppervlakte nieuwe wortels te 

 vormen. Telkens toch daalt de veenbodem weer en neemt de wortels mee 

 in de diepte, waar geen lucht is. Daarom beperkt zich dan ook de vege- 

 tatie hoofdzakelijk tot overblijvende kruidachtige gewassen. Daaronder 

 zijn er groote, maar in de tusschenruimten daarvan groeien mossen, Sagina- 

 soorten enz. Vooral op mosachtige plaatsen is de bodem arm aan lucht 

 en zooals overal, waar organische stoffen zich ontleden, terwijl er geen 

 lucht bij kan komen, ontstaan ook hier humuszuren, die zeer ongunstig 

 schijnen te werken op het opnemen van voedingsstoffen uit den bodem. 

 Die bodem is anders vrij rijk aan calcium-, stikstof-, phosphor- en meest 

 ook kaliumverbindingen, maar deze verkeeren slechts voor een klein deel 

 in een vorm, waarin de planten er van kunnen genieten. 



Het best is de toestand in den zomertijd , want in het voorjaar is het 

 zuurstofrijke smeltwater der sneeuw in het veen gedrongen en in den 

 zomer dringt er in droge tijden ook wat lucht in. Dan groeien de 

 planten in het veen dan ook snel en krachtig. 



Vele hebben lange wortelstokken en uitloopers, zooals Carex acuta , acutifor- 

 mis, rostrata, panicea, evenzoo Equisetum limosum en palustre, Scirpus palus- 

 ter, eenige Juncussoorten, eenige Epilobiumsoorten , vooral E. hirsutum. Van 

 grootere planten kruipen eenige bovenaardsch als Menyanthes trifoliata, 

 Comarum palustre, soms ook het riet. Bij kleinere planten, die er tus- 

 schen staan, komt dit vaak voor b.v. bij mossen, Sagina procumbens en 

 nodosa, Veronica scutellata en verwanten, Ranunculus Lingua en Flammula, 

 Potentilla reptans en procumbens, Hydrocotyle vulgaris, Helosciadium 

 repens, Lysimachia Nummularia, Mentha- en Galiumsoorten , Myosotis enz. 

 De zodenvormende onder de kleinere planten bevorderen nog de afsluiting 

 voor lucht b.v. de mossen en het levermos, Marchantia polymorpha. 



De geringe hoeveelheid lucht in den veengrond kan misschien een ver- 

 klaring geven voor den xerophytischen bouw van vele der grootere laagveen- 

 planten. Hoe armer aan lucht toch de bodem is, des te minder kunnen 



