52 — DE NATUURLIJKE PLANTENFORMATIES IN NEDERLAND. — 



Bevatten de wateren weinig voedingsstoffen , zooals de heidepiassen , dan 

 is de plantengroei zeer arm en bestaat bijna geheel uit soorten met geringe 

 stofproductie. Geheel anders is het, als de bodem der plassen en meren en 

 het water rijk is aan voedingsstoffen, dan groeien er veel plantensoorten , 

 meest met groote stofproductie. 



De flora van het water is een geheel eigenaardige in vergelijking met die 

 van het land en geen wonder. De voedingsprocessen hebben althans ten 

 deele geheel anders plaats, dan wanneer de plant in de lucht staat en ook 

 de mechanische bouw der plant moet in het water een geheel andere zijn. 



Wij kunnen de waterplanten verdeelen in geheel ondergedoken (submerse) 

 planten , waarbij hoogstens de bloemen boven water uitsteken en water- 

 planten met drijvende bladen. 



Ondergedoken waterplanten, die een typisch hydrophilen bouw vertoonen 

 zijn Callitriche autumnalis , Ceratophyllum submersum en demersum, Utri- 

 cularia vulgaris, intermedia, minor, Bremii, neglecta, Lobelia Dortmanna. 

 Stratiotes aloides, Elodea canadensis, alle Potamogetonsoorten met uitslui- 

 tend ondergedoken bladen (dus alle beh. P. rufescens, gramineus, plantagineus, 

 natans en polygonifolius), Ruppia maritima en rostellata, Zannichellia pa- 

 lustris, Najas major en minor, Zostera marina en nana, Lemna trisulca. 



Echt submers, doch ook begaafd met het vermogen om onder omstandig- 

 heden aan den oever in bijzondere landvormen te vegeteeren, zijn Batra- 

 chium divaricatum, fluitans, trichophyllum en heterophyllum (de laatste 3 

 bezitten soms ook drijvende bladen), Subularia aquatica , Myriophyllum 

 verticillatum , spicatum, alterniflorum , Callitriche stagnalis, vernalis, hamu- 

 lata, Montia rivularis, Hottonia palustris. 



Meer of minder amphibisch zijn: Elatine Hydropiper, triandra, hexandra, 

 Peplis Portula, Hippuris vulgaris, Littorella juncea, Limosella aquatica, 

 Helosciadium inundatum, Oenanthe aquatica, Alisma Plantago en ranun- 

 culoides, Sagittaria sagittifolia, Scirpus fluitans, S. acicularis, Juncus 

 supinus en lamprocarpus, Sparganium simplex en minimum, Pilularia glo- 

 bulifera. De meeste der laatste zijn eigenlijk moerasplanten, doch zij 

 kunnen ook watervormen doen ontstaan. 



Een algemeene eigenschap van al de genoemde planten is, dat de assimi- 

 leerende oppervlakte, dus de bladmassa zooveel mogelijk in fijne slippen 

 verdeeld is of wel dat de bladen zeer smal en lang zijn. Nooit komen 

 zulke groote bladvlakten voor als bij de waterplanten met drijvende bladen 

 of als bij vele op het land groeiende planten. De fijne verdeeling der blad- 

 massa, die het meest opvallend is bij Utricularia, Hottonia, Ceratophyllum , 

 Myriophyllum, Batrachium, Helosciadium inundatum enz., de lange smalle 

 bladen bij de ondergedoken vormen van Sagittaria, bij Ruppia, Potamoge- 

 tonsoorten enz. moeten als een aanpassing aan de middenstof beschouwd 

 worden. Hiervoor pleit ten sterkste, dat zoodra een plant èn ondergedoken 

 èn drijvende bladen bezit , de eerste alleen den bijzonderen vorm ver- 

 toonen, daarvoor pleit ook het uiterlijk van land- en watervormen bij een 

 zelfde soort. 



Een tweede eigenaardigheid der ondergedoken bladen is de teerheid. Buiten 

 het water vallen de slippen meestal slap samen. Ook ontbreken de huid- 

 mondjes, de opperhuid is zeer teer en bladgroenhoudend. 



Hoe staan nu al die bijzonderheden in verband met de omgeving, dus 

 met het water? Eerstens is water, zelfs stilstaand water, vaak in beweging 

 en zouden groote teere bladvlakten daaronder in meerdere mate te lijden 



