— DE NATUURLIJKE PLANTENFORMATIES IN NEDERLAND. — 53 



hebben dan onder den invloed der in bewej^ing zijnde lucht. De lijnvormige 

 bladen en die, welke in smalle slippen gedeeld zijn, geven meer mee. Ten 

 tweede hebben lijnvormige bladen en bladen, die in smalle slippen gedeeld 

 zijn, bij gelijken inhoud als grootere bladvlakten een veel grootere opper- 

 vlakte en aangezien het koolzuur, noodig voor de assimilatie en de zouten 

 door die oppervlakte uit het water door diffusie moeten worden opgeno- 

 men , is een groote oppervlakte zeer wenschelijk. Daarom is ook de dunne 

 opperhuid van belang. 



Bij enkele Potamogetonsoorten n.l. P. kicens, perfoliatus, crispus enz. 

 treffen wij breede bladen aan. Wel zijn ze daarbij doorschijnend, dun, 

 slechts 3 cellagen dik en is de opperhuid zeer teer, doch die bladen zijn 

 toch niet volledig aangepast aan de middenstof. Merkwaardig is het echter, 

 dat deze soorten een groote variatie van bladvormen doen zien , zoodat er 

 moeilijker tusschen die vormen grenzen te trekken zijn dan bij de smal- 

 bladige, hetgeen er op kan wijzen, dat zij overgangsvormen zijn tusschen 

 de soorten met drijvende bladen en de smalbladige ondergedoken vormen. 



Terwijl enkele soorten, die op den bodem der wateren leven (Lobelia, 

 Littorella enz.) wortelrosetten bezitten en uitloopers vormen, aan wier einde 

 weer bladrosetten ontstaan, hebben de meeste andere lange, dunne, buig- 

 zame stengels met luchtkanalen er in, waardoor zij in het water zweven. 



Sommige zweven geheel vrij, zonder te wortelen (Utricularia, Hottonia, 

 Ceratophyllum enz.), andere bezitten wortels of wortelstokken (Batrachium, 

 Myriophyllum enz.). De stengels behoeven hier niet krachtig te zijn, als 

 bij de landplanten, daar zij niet behoeven te dienen om de plant rechtop 

 te houden en verder ook niet voor de geleiding van voedingsstoffen (zouten) 

 naar de bladen. Zij behoeven slechts een zekere mate van vastheid tegen 

 uitrekking door het water te bezitten en deze is dan ook door den bijzon- 

 deren bouw verkregen. 



De wortels, voor zooverre zij aanwezig zijn, dienen alleen tot bevestiging 

 in den ondergrond, om het wegdrijven te beletten en niet zooals bij de 

 landplanten tot opneming van voedsel (de wortelharen ontbreken dan ook 

 vaak). Vandaar dan ook dat afgesneden deelen van Batrachium fluitans 

 of Elodea canadensis krachtig voortgroeien ook zonder bevestiging in den 

 bodem. 



De geheel wortellooze planten leven alleen in stilstaande wateren. 



De groei in een vloeistof, die voldoende voedsel, zoowel koolzuur als 

 zouten bevat, die geen groote plotselinge temperatuurwisselingen ondergaat, 

 die de planten, niet, zooals de landplanten, van tijd tot tijd aan het gevaar 

 blootstelt, uit te drogen, die groei is meestal sterk. De meeste dier 

 planten groeien aan den top voort en sterven van achteren af. Ook ver- 

 takken zij zich sterk en deze takken komen na het afsterven van het 

 daarachter liggende deel vrij en worden dan tot nieuwe planten. 



En nu de waterplanten met drijvende bladen. Bij deze spreiden de blad- 

 vlakten zich op de watervlakte uit, zoodat de bovenvlakte aan licht en 

 lucht is blootgesteld. Hier is de structuur en de vorm der bladen een 

 geheel andere dan bij de ondergedoken. De bladschijven zijn meest groot, 

 ovaal en niervormig, gaafrandig en lederachtig. De opperhuid ^bevat 

 evenmin als die der landplanten bladgroen. Er zijn huidmondjes aan de 

 bovenvlakte, zoodat de opneming van koolzuur direct uit de lucht kan 

 plaats hebben en niet, zooals bij de ondergedoken bladen, door osmose 

 uit het water. Om het blijvend nat worden der oppervlakte tegen te gaan, 



