— DE NATUURLIJKE PLANTENFORMATIES IN NEDERLAND. — 55 



Salvinia natans, Najas minor, Subularia aquatica, Trapa natans en de meer 

 oevers bewonende Elatinesoortcn. 



Onveranderd overwinteren in het water Ruppia rosteilata, Zannichellia 

 palustris, Caliitrichesoorten , Batrachium fluitans, trichophyllum en divarica- 

 tum, Peplis Portula (als landplant eenjarig), Montia rivularis, Giyceria flui- 

 tans, Ceratophyllum. Zostera, sommige Potamogetonsoorten , Sparganium 

 natans, Elodea, Lenina minor, trisulca. gibba enz. 



iWet wortelstokken blijven over: Nymphaea, Nuphar, Potamogeton na- 

 tans e.a. , Polygonum amphibium. Eenige vormen in den herfst knollen, 

 die overblijven b.v. Sagittaria sagittifolia, Potamogeton pectinatus. Los- 

 latende eigenaardige bladknoppen, die ontstaan door vervorming van de 

 einden der takken en die op den bodem zinken, terwijl de rest der plant 

 sterft, vormen Utricularia , Hottonia, Ceratophyllum, A\yriophyllum, Hydro- 

 charis, Stratiotes, Potamogeton crispus, pusillus, trichoides, obtusifolius, 

 Lemna arrhiza en polyrrhiza. 



De winterknoppen en knollen dienen te gelijk tot ongeslachtelijke voort- 

 planting. Hiertoe werkt ook mede, dat bij vele waterplanten ieder takje, 

 dat van de moederplant losraakt, geschikt is om verder te leven en voort 

 te groeien. Hieraan is b.v. de snelle verspreiding der Elodea canadensis 

 in onze wateren toe te schrijven. 



Nu geldt in het algemeen in de plantenwereld de regel, dat een sterke 

 groei van stengel en bladen steeds gepaard gaat met een geringe bloem- 

 en vruchtvorming en aangezien de groei bij waterplanten steeds onder 

 gunstige voorwaarden plaats heeft, zoo althans de beken en plassen des 

 zomers hun water niet verliezen, zoo is het duidelijk, dat bij waterplanten 

 de bloemvorming gering zal zijn. Er zijn dan ook vele onder, die zelden 

 of nooit bloeien. Ceratophyllum en Myriophyllum bloeien soms jaren achter- 

 een niet, Lemna's zelden enz. Dat zij weinig vruchten vormen, doch zich 

 eerder ongeslachtelijk vermenigvuldigen, is ook van belang, daar de zaden 

 niet vaak de tot gunstige ontwikkeling der kiemplanten noodige voor- 

 waarden hebben. Vele ervan komen op te groote diepte, waar gebrek aan 

 licht den ondergang der kiemplanten bewerkt, vele komen tijdens den winter 

 op droge oevers, andere worden in stroomend water medegevoerd , dat de 

 teere kiemplantjes vernielt, slechts weinige komen op gunstige plaatsen. 



Wat de bloemen betreft, deze komen bij de meeste planten boven water. 



Bij Elodea (in ons land alleen vrouwelijke exemplaren) drijven de vrouwe- 

 lijke bloemen op het water en laten de bloemen van de mannelijke planten 

 los, zwemmen rond op het water, tot zij de bestuiving kunnen bewerken. 

 Iets dergelijks geschiedt bij Ruppia maritima en rosteilata. Geheel onder 

 water bloeien Ceratophyllum, Najas, Zostera, Callitriche autumnalis. 



Bij de meeste waterplanten rijpen de vruchten onder water (alleen bij Hottonia, 

 Utricularia, Lobelia er boven). In de eerste plaats natuurlijk bij die , welker 

 bloemen niet boven water komen , doch ook bij andere, doordat na de be- 

 vruchting de bloemsteel zich ombuigt en zoo de vruchten onder water brengt. 



Meestal drijven de zaden of vruchten, hetzij door luchtholten, hetzij 

 doordat zij niet door het water bevochtigd worden , doch na eenigen tijd 

 dringt toch het water er in , zinken zij en kunnen ontkiemen. 



Potamogetonsoorten en onder de Cryptogamae de Characeae of krans- 

 wieren zijn in staat het koolzuur op te nemen uit de in het water opge- 

 loste dubbel koolzure kalk. Daarbij ontstaat koolzure kalk, die zich als 

 een pantser op de oppervlakte afzet. 



