60 — DE NATUURLIJKE PLANTENFORMATIES IN NEDERLAND. — 



schijn vaak zeer droog en zeer warm , doch betrekkelijk dicht onder de opper- 

 vlakte is het zand reeds koel en vochtig. De bovenste laag toch werkt de 

 verdamping van vocht uit de onderliggende lagen tegen. Evenmin is het 

 duinzand bepaald arm aan voedingsstoffen , zooals analyses hebben bewezen. 

 Daardoor is dan ook alleen verklaarbaar, hoe het mogelijk is, dat in de 

 zeeduinen vele planten met groote stofproductie groeien. 



Een voorbeeld daarvan is Cakile maritima, een eenjarige plant, die vaak 

 bossen vormt van 1 Meter hoogte en breedte. Nu zal zeker wel een der 

 redenen , dat zij dit kan doen , gelegen zijn in het wijdvertakte wortelstelsel 

 dezer plant, waardoor zij haar voedsel over een groote oppervlakte kan 

 wegnemen, maar hierin is toch tevens een bewijs gelegen, dat de bodem 

 niet bepaald arm aan zouten is. En hoe zou hij dat in de buitenduinen 

 ook zijn? Ieder zandkorreltje, dat van zee komt aanwaaien, heeft aan 

 zijne oppervlakte verdroogd een kleine hoeveelheid der zeezouten zitten en 

 daaronder is behalve natriumchlorid , ook kaliumchlorid , magnesiumchlorid, 

 magnesiumsulfaat en calciumsulfaat, dus ook plantenvoedingsstoffen. Wel 

 worden deze bij regen in het losse zand spoedig in diepere lagen wegge- 

 spoeld, maar er is ook telkens weer nieuwe aanvoer. Anders in het in de 

 binnenduinen, daar kan werkelijk de bodem langzamerhand zoo arm aan 

 voedingsstoffen worden , dat daar nog alleen heide in staat is te groeien. 



De aanwezigheid van halophyten op de buitenduinen heeft men als bewijs 

 aangevoerd voor den grooten rijkdom aan natriumchlorid van het duinzand. 

 De analyses leeren dit echter niet, zoodat de aanwezigheid der halophyten 

 daar bewijst, dat zij op minder zoutbevattenden grond ook kunnen groeien, 

 mits zij maar over voldoende ruimte en licht kunnen beschikken. 



Gaan wij na deze uitweiding weer over tot de 2 factoren , die den groei 

 der duinplanten vooral beheerschen, dus het blootgesteld zijn aan den 

 vollen zonneschijn en aan den geregeld vrij sterken wind. De laatste maakt 

 boomgroei daar onmogelijk. Wanneer men niet op de uitdrogende werking 

 van den wind let, zou men wel het misvormen van boomen kunnen be- 

 grijpen, maar niet het sterven. De wind toch, die in den regel krachtig 

 in eenzelfde richting waait, zal de jonge takken ook in die richting stellen 

 en deze zal een blijvende worden, zoo spoedig de tak hout heeft gevormd. 

 Daarbij komt dat vele uitloopende takken aan de windzijde gedood worden, 

 terwijl er zich aan de tegengestelde zijde nieuwe vormen. Alle takken zullen 

 zich dus zoo stellen , dat het is of de geheele boom zich bukt voor den 

 wind. Het lijkt of de boom geschoren en afgerond is. Werkelijk zien wij 

 dit ook, wel niet met boomen, maar met heesters, die op sterk aan den 

 wind blootgestelde plaatsen groeien b.v. Hippophaes, gebeuren. Een boom 

 echter blijft niet leven, omdat de wind de teere bladen doet sterven door 

 overmatige verdamping en daar dit telkens gebeurt, kan hij niet blijven be- 

 staan. De bladen beginnen n.1. aan de randen het eerst te verdrogen en 

 geen wonder, want de geleidingsbanen voor vocht brengen dit niet meer 

 tot de meest peripherische deelen en later volgt ook de rest van het blad. 



Op de heesters als Hippophaes zal de wind evenzoo werken; doch eerstens 

 verheffen deze zich niet zoo hoog en ten tweede is de bijzondere structuur 

 der bladen zoo , dat zij er beter tegen kunnen. Toch ziet men Hippophaes 

 vaak in duinvalleien, die vroeger beschut waren en later door verstuiven 

 der er voor liggende duinen openkomen, sterven. Alleen die planten zullen 

 het dus op de duinen uit kunnen houden , die op bijzondere wijzen beschut zijn 

 tegen overmatige verdamping en daarvoor is de xerophile bouw zeer geschikt. 



