— DE NATUURLIJKE PLANTENFORMATIES IN NEDERLAND. — 65 



giftiging sterft. Vijanden van kalk, zooals wel eens gezegd is, zijn de 

 heidepianten niet. Dat zij op de meeste kaikgronden niet willen groeien, 

 zal wel komen, doordat deze over het algemeen rijk aan voedingsstoffen 

 zijn. 



De heidepianten zijn natuurlijk meest xerophytisch gebouwd. De bladen 

 zijn naald- of schubvormig of opgerold , soms ook van een viltbedekking 

 voorzien , soms ook altijd groen. Doordat de bovenste laag van den bodem 

 zoo stijf is, zijn alle planten met lange, onderaardsch kruipende wortel- 

 stokken uitgesloten. De meeste soorten zijn zodenvormend, eenige, zooals 

 de Lycopodiumsoorten en Hieracium Pilosella, kruipen boven den grond. 



Behalve de gewone heide (Calluna vulgaris), die steeds het hoofdbestand- 

 deel der vegetatie uitmaakt, mogen als voor de heidegronden geschikte 

 planten genoemd worden Juniperus communis, die evenals de heidepianten 

 langzaam aangroeit en zijn voedsel zoekt tusschen den korsthumus en de 

 humuszandsteenlaag en zoo misschien na eeuwen eerst een boompje wordt, 

 verder van grassen Aira flexuosa, Triodia decumbens, Corynephorus canes- 

 cens, Molinia coerulea, Festuca ovina en rubra, verder Luzula campestris, 

 Salix repens, Spergula Morisonii, Illecebrum verticillatum , Teesdalia nudi- 

 caulis, Stenophragma Thalianum, Genista piiosa en anglica, Sarothamnus 

 vulgaris, Empetrum nigrum , Hypericum humifusum en pulchrum, Epilobium 

 angustifolium, Cicendia fiiiformis, Thymus Seipyllum , Euphrasia gracilis, 

 Galium hercynicum, Antennaria dioica. Als parasiet komt vooral Cuscuta 

 Epithymum voor, terwijl op meer vochtige plaatsen Juncus squarrosus, 

 Scirpus caespitosus, Gentiana Pneumonanthe en vooral Erica Tetralix soms 

 in zoo groote hoeveelheid voorkomen, dat Calluna terug wordt gedrongen. 

 Men heeft wel beweerd, dat de heidepianten vrije humuszuren, die zoo 

 gemakkelijk in korsthumus zich vormen, voor hunne ontwikkeling noodig 

 zouden hebben. Dit is echter onjuist, want zij groeien ook wel op gronden, 

 waarin bijna geen humusvorming is waar te nemen. b.v. in duingrond. 

 Die humuszuren zijn echter zeker voor de heidepianten niet schadelijk, zij 

 kunnen ze verdragen. Waar dus in vochtige klimaten de neiging tot het ont- 

 staan van korsthumus grooter wordt, zal de heide zich gemakkelijk uit- 

 breiden. 



Een gelijkmatig vochtige lucht en een bodem arm aan beschikbare voedings- 

 stoffen zijn de hoofdvoorwaarden voor den groei der heidepianten. Hoe 

 vochtiger de lucht en hoe grooter de atmosferische neerslag is , des te 

 sterker zal de heidevorming optreden. Zoowel heide als hoogveen be- 

 staan alleen bij een goede verdeeling van den atmosferischen neerslag. 

 Zoo spoedig in langer durende periodes de verdamping sterker is dan de 

 toevoer van vocht, kunnen noch heide, noch ook het nu volgende hoog- 

 veen zich krachtig ontwikkelen. 



9. Het hoogveen. 



Terwijl, zooals wij zagen, laagveen zich steeds in het water begint te 

 vormen, dus onder den waterspiegel, ontstaat hoogveen boven dezen en 

 het leeft vooral van het water, dat als regen en sneeuw valt, dus van 

 water met weinig voedende bestanddeelen. 



Het ontstaat op vochtig zand, op vochtige heide, op een uitgegroeid 

 laagveen, soms ook in een bosch. 



Heikels, Flora. I. 5 



