68 — DE NATUURLIJKE PLANTENFORMATIES IN NEDERLAND. — 



en het weinig doorlaten van het water door de onderste, reeds in turf 

 veranderde lagen, geheel andere verhoudingen in den waterstand te voor- 

 schijn roepen, dan die in het laagveen heerschten. 



In zulk een sphagnetum vullen wel de veenmossen bijna het geheel, maar 

 er komen toch ook andere planten in voor, maar natuurlijk alleen zulke, 

 die in staat zijn in het veenmos te groeien, zooals de straks genoemde 

 Scheuchzeria palustris, Carex filiformis, Eriophorum vaginatum, maar 

 ook E. polystachyum , Scirpus caespitosus, Rhynchospora's, Drosera's, 

 Andromeda polifolia, Vaccinium Oxycoccus enz. Zij vinden echter in de 

 veenmassa slechts weinig voedsel, zullen dus langzaam groeien en zelden 

 bloeien. Daar de moszode er om heen steeds omhoog groeit, moeten zij 

 de wortels en de plaats, waar de bladen uit de stengels komen, steeds 

 verleggen, zullen zij niet verstikken. 



Gewoonlijk heeft een veen een lichtgekleurde oppervlakte, maar men ziet 

 er tusschen tal van donkere plekken, de bulten, waar door de sterk ver- 

 takte wortelstokken van Eriophorums en Scirpus caespitosus zoden gevormd 

 worden (deze zoden bestaan dus niet als in het laagveen uit Carexsoorten). 

 Op die bulten groeien soms weinig ontwikkelde dennen en berken of lage 

 struiken van Calluna, Erica of Myrica, ook wel Narthecium ossifragum enz. 

 Zij worden op den duur ook weer door veenmos overdekt, maar maken, 

 dat men op het veen vaak geen 2 passen achtereen geregeld kan doen. 



Zulk een sphagnetum is het eindlid van de veenvormende formaties. 

 Oefent de mensch daarop geen invloed uit, dan groeien de veenmossen 

 ongehinderd in de hoogte en de weeke, brijachtige turfmassa hoopt zich in 

 al dikker en dikker wordende lagen op. De onderste daarvan verdichten 

 zich al meer en meer, verliezen veel van haar plantenstructuur en nemen 

 een meer donkere kleur aan. 



Stijgt men van den rand af op zulk een hoogveen , dan neemt men daar 

 eerst een bedekking met Myrica Gale, soms met Pinus silvestris, verder 

 vrij veel Vaccinium uliginosum waar en die randlaag kan bij oude venen 

 soms vrij breed zijn, daar geleidelijk de groei van het veenmos langzamer 

 wordt. Op het veen zelf kruipt vaak Lycopodium inundatum, groeit soms 

 zelfs Juniperus communis, verder komen Agrostis canina, Calamagrostis 

 lanceolata, Aira discolor, Triodia decumbens, Molinia coerulea als grassen 

 voor, verder eenige Carexsoorten, de Rhynchospora's, Juncus squarrosus, 

 Narthecium ossifragum, Orchis maculata en incarnata, zelden ook Sturmia 

 en Malaxis, Salix repens , de Drosera's, Potentilla Tormentilla, Viola palus- 

 tris, Hypericum helodes en humifusum, Vaccinium Oxycoccus, Andromeda 

 polifolia, Calluna vulgaris. Erica Tetralix, Cicendia filiformis, Gentiana 

 Pneumonanthe, Pedicularis silvatica, Galium saxatile e.a. 



Merkwaardig is in deze lijst, dat er zooveel planten bij zijn, die ook tot 

 de flora der heiden behooren, hetgeen een bewijs te meer is, dat deze for- 

 maties bij elkaar behooren. 



Over het algemeen valt ook weder bij de meerderheid dezer planten de 

 xerophytische bouw op. Waarschijnlijk spelen de humuszuren in den bodem 

 ook hier een gewichtige rol, doordat zij de werkzaamheid der wortels ver- 

 minderen. 



Zooals reeds is opgemerkt, kan zich ook op vochtige heide of op voch- 

 tigen zandgrond een hoogveen ontwikkelen. Op het vochtige zand ont- 

 wikkelt zich eerst een levendige vegetatie van Algae (wieren), zoodat de 

 geheele zandbodem tot circa 3 mM dikte er blauwgroen door gekleurd wordt. 



