— DE NATUURLIJKE PLANTENFORMATIES IN NEDERLAND. — 69 



Het zijn vooral Oscillaria tenerrima, Phormidium vulgare, Gloeocapsa 

 livida, alle blauwj);roen van kleur, die men er aantreft. Sommige dezer, 

 n.l. de Oscillaria's, hebben een geleischeede, waardoor de zandkorrels aan 

 de oppervlakte aaneen kleven , zoodat men heele stukken grond er uit kan 

 snijden , zonder dat zij uiteenvallen. 



Reeds tijdens de ontwikkeling dier Algen komen een aantal planten, aan 

 vochtige heiden eigen, optreden, vooral Polytrichium juniperinum, die zode- 

 vormend is, Juncus capitatus, lllecebrum verticillatum , Radiola linoides, 

 Centunculus minimus, Cicendia filiformis enz. Van overblijvende planten 

 treden op Pilularia globulifera, Lycopodium inundatum, Agrostis canina, 

 Molinia coerulea, Carex dioica en Oederi, Scirpus setaceus, Rhynchospora 

 alba en fusca, Juncus spuarrosus en supinus, Drosera rotundifolia en in- 

 termedia. Erica Tetralix, Vaccinium Oxycoccus e.a. Al deze genoemde 

 planten zijn echter niet voldoende aan het geheel het karakter van hoog- 

 veen te geven, want de gewichtigste plant, het Sphagnum ontbreekt. Doch 

 ook dit treedt met de andere heideplanten op. Men ziet de kleine Sphag- 

 numplantjes tusschen de andere gewassen opschieten en eerst kleine knop- 

 vormige verheffingen van den bodem vormen , doch al gauw worden het 

 halfbolvormige kussentjes op het zand. 



Komen deze, als zij zich uitbreiden, tegen de eene of andere plant, dan 

 groeien zij er omheen en al spoedig vloeien ze ook samen met naburige 

 kussentjes en nu is het begin van het hoogveen aanwezig. De overblijvende 

 plantensoorten, misschien met uitzondering van Lycopodium inundatum en 

 Pilularia globulifera, die zelden in nauw verband met andere planten groeien, 

 ontwikkelen zich in het turfmos normaal verder, de eenjarige verdwijnen, 

 doch in plaats daarvan komen weer andere soorten , die gaarne in het dichte 

 vilt der turfmossen leven, n.l. Polystichum cristatum, Eriophorum vaginatum, 

 Scirpus caespitosus , Myrica Gale, Salix repens ,5. rosmarinifolia, Drosera 

 anglica. Viola palustris, V^accinium uliginosum, Andromeda polifolia, Pedi- 

 cularis silvatica e.a. Het geheel is natuurlijk eerst vlak, maar het kan toch 

 na verloop van tijd een aanzienlijke dikte bereiken, als de noodige hoe- 

 veelheid water door den regen en door geleiding van de zijde der Sphag- 

 nums aanwezig is. Zoo dik als de straks beschrevene hooge venen worden 

 deze echter niet, of zeker eerst na langeren tijd. De aangroei is hier van 

 het begin af zeer langzaam, daar de voor de flinke snelle ontwikkeling 

 noodige hoeveelheid water ontbreekt. De hoofdvoorwaarde voor het ont- 

 staan van zulk een hoogveen op onbedekten grond is steeds deze, dat de 

 ondergrond arm aan voedingsstoffen moet zijn. Nooit ontstaat het op klei , 

 doch steeds op zand en wel op heidezand. 



Natuurlijk vindt men in hooge venen , welke op de nu beschreven wijze 

 zijn ontstaan, geen of zoo goed als geen boomen. Soms zijn echter ook 

 hooge venen op zandgrond gevonden , die beneden weder tal van liggende 

 boomstammen bevatten , terwijl de onderste deelen der stammen wortelende 

 in den zandgrond, als spits toeloopende resten onder in het veen te vinden 

 zijn. In dit geval moet zich het hoogveen in een bosch hebben ontwik- 

 keld, wat natuurlijk zeer goed mogelijk is, als dit moerassig wordt. De 

 onderste lagen, die ontstaan, zullen meest rijker aan voedsel zijn dan de 

 daarop volgende Sphagnumlagen. 



De tegenwoordige plantengroei op het hoogveen is meestal niet meer de 

 oorspronkelijke. In de 18^ eeuw is men namelijk begonnen met het droog- 

 leggen der venen om ze voor het kweeken van boekweit geschikt te 



