198 — EQUISETACEAE. — FAMILIE 1. 



Door de dikke opperhuid en de kiezelzuur bevattende celwanden zijn 

 de planten tegen het opvreten door dieren beschut. Zij zijn voor het vee 

 schadehjk. 



Verspreiding. De meeste Equisetumsoorten groeien het Hefst op meer 

 vochtige plaatsen. In bosschen groeit E. silvaticum het meest. Echte 

 moerasplanten zijn vooral E. limosum, ook E. palustre, doch ook E. hiemale, 

 variegatum en maximum zoeken gewoonlijk vochtige plaatsen , terwijl 

 E. arvense op akkers en ook in weiden algemeen is, dus het meest nog op 

 drogere plaatsen voorkomt. Zij zijn alle door de geringe bladontwikkeling 

 ook in staat om droge periodes door te maken. 



Tabel tot het deterniineeren der soorten van het geslacht Equisetum. 



A. Stengel glad of weinig ruw, niet overwinterend. Huidmondjes klein, op dezelfde hoogte 

 als de overige opperhuidscellen. Aar meest stomp. 



a. Vruchtbare stengels eerst niet groen, zacht, zonder huidmondjes, weinig op de 

 onvruchtbare gelijkend. Buitenste laag van den stengel gemakkelijk te verwijderen. 

 Takken zonder centrale holte. 



aa. Vruchtbare en onvruchtbare stengels tegelijk verschijnend, de eerste meest in 

 het begin bruin, zwak gegroefd en niet vertakt, later groen wordend, gegroefd 

 en aan de bovenste scheeden takken vormend, ten slotte op de onvruchtbare 

 gelijkend. Lijsten van de groene stengels ruw door in overlangsche rijen 

 liggende, spitse knobbels van kiezelzuur. Huidmondjes aan weerszijden der 

 groeven duidelijk in één rij. Stengel beneden meest onvertakt. As der aar 

 niet hol. Scheeden klokvormig, in 3-6 langwerpig-lancetvormige, stompe 

 slippen gespleten. Takken zeer dun, vertakt. Kleinere takjes driekantig. Tan- 

 den der scheeden lancetvormig, priemvormig, fijn toegespitst, afstaand. 



E. silvaticum blz. 199. 

 bb. Vruchtbare stengels vroeger dan de onvruchtbare verschijnend, meest niet ver- 

 takt, na rijpheid der sporen afstervend. Huidmondjes aan iedere zijde der 

 groeven onduidelijk in 2 rijen. 



aaa. Vruchtbare stengel met dicht opeenstaande, buikige, ten slotte trechter- 

 vormige scheeden. Onvruchtbare stengeis wit, bijna zonder huidmondjes, 

 ongegroefd, glad, met eenigszins van elkaar verwijderde, kort cylin- 

 drische , aanliggende scheeden met circa 30 borstelvormige tanden. Takken 

 8-kantig. Tanden der scheeden 4, lancetvormig. E. maximum blz. 200. 

 bbb. Vruchtbare stengel met vrij verwijderde, klokvormige scheeden, die 8-12 

 lancetvormige, spitse landen dragen. Onvruchtbare stengels met huid- 

 mondjes, de lijsten door onregelmatig verspreide knobbels van kiezel- 

 zuur iets ruw en cylindrische, aanliggende of boven iets afstaande, met 

 zwakke carinaal-groeven voorziene scheeden, die driehoekig-lancetvormige 

 tanden dragen. Takken meest 4-5-kantig, rechtop-afstaand, meest onver- 

 takt, de scheeden met afstaande, driehoekige, lang toegespitste tanden. 



E. arvense blz. 199. 



b. Vruchtbare en onvruchtbare stengels gelijktijdig verschijnend en gelijk van vorm, 

 groen, in de groeven onduidelijk met huidniondjes in vele rijen. Takken met een 

 centrale holte. Stengel meest rechtopstaand. As der aar hol. 



aa. Stengel meest vertakt, gegroefd. Centrale holte kleiner dan de valleculaar- 

 holten. Binnenste en buitenste deel van den stengel gemakkelijk te scheiden. 

 Scheeden groen, cylindrisch, naar boven trechtervormig met 6-10 driehoekig- 

 lancetvormige, breed vliezig gerande tanden. Takken meest 5-kantig met 

 scheeden met driehoekige, rechtopstaande tanden. . . E. palustre blz. 201. 



bb. Stengel alleen gestreept, niet of weinig vertakt. Centrale holte zeer wijd , 

 meest zonder valleculaarholten. Binnenste en buitenste deel van den stengel 

 niet van elkaar te scheiden. Scheeden kort cylindrisch , aanliggend, groen, 

 met 15-18 driehoekig-priemvormige, zwarte tanden met een zeer smallen, wit- 

 vliezigen rand. Takken 4-7-kantig met scheeden met rechtopstaande, priem- 

 vormige tanden E. limosum blz. 201. 



B. Stengel zeer ruw en hard, meest overwinterend, met 2-kantige lijsten, de vruchtbare 

 stengel gelijk van vorm met den onvruchtbaren. Huidmondjes groot, aan den voet van 



