FAMILIE 3. 



— ISOETACEAE. — 



211 



Familie 3. Isoetaceae Trev. 



Ondergedoken, overblijvende water- of moerasplanten. Stengel onder- 

 aardsch, knolachtig, onvertakt, 2-3-lobbig, met spiraalsgewijs staande, 

 lange, meest halfcylindrische (biesachtige) bladen bezet, die den stam aan 

 den voet als bij een bol omgeven. Bladen nooit opgerold. Door de lengte 

 van het blad loopen 4 luchtkanalen, die door horizontale schotten in 

 afdeelingen zijn verdeeld. 



Sporangiën (fig. 116/7?/) eirond-platbol , vliezig, aan den binnenvoet van 

 bladen , die aan den voet tot een scheede verbreed 

 zijn. Zij liggen in een gleuf, waarvan de randen 

 vliezig verbreed zijn, welke vliesjes de sporangiën 

 geheel of ten deele bedekken. Boven deze groef, 

 door het zoog. zadel (fig. 116/p) er van gescheiden, 

 ligt de ligulaargroef , waaruit de ligula (het tongetje) 

 (fig. 116 /) steekt. De onderrand der groef vormt 

 duidelijk een naar boven staand lipje, terwijl de 

 bovenrand in de bladschijf overgaat. Sporangiën zich 

 door verrotting van den wand openend, met onvol- 

 komen hokjes, de buitenste tal van macrosporen 

 (40-200), de binnenste nog veel meer en kleinere 

 microsporen bevattend. Macrosporen gewoonlijk bol- 

 rond, door een ring in 2 halfronden gedeeld, de 

 onderste helft zonder ribben, de bovenste door 3 

 ribben , die zich aan den top vereenigen , in 3 boldrie- do°rS"onSrst2°d°eeTvSn 

 hoeken verdeeld. Microsporen een fijn stof, op ieder ^^^^ sporangium dragend 

 van deze een dwarsloopende streep. mi sporangium, ip zadei, 



/ ligula. 



Voorkomen. De Isoetaceae zijn ondergedoken water- 

 planten. Bij ons komt alleen het geslacht Isoëtes voor. 



Isoetes lacustris 

 Fig. 116. 



1. Isoétes ^) L. Biesvaren. 



De beide in ons land voorkomende soorten gelijken veel op onderge- 

 doken en dan niet bloeiende Littorella's, die ook op dezelfde plaatsen 

 groeien. De laatste hebben echter draadvormige uitloopers en witte wortels, 

 terwijl de wortels bij Isoetes donker zijn gekleurd en de knol door de 

 onderste deelen der bladen heen te voelen is. De aanwezigheid der vaak 

 niet van den oever uit zichtbare plant verraadt zich door de vooral in den 

 herfst in groote hoeveelheid loslatende, aangespoelde bladen. 



Tabel tot het determineeren der soorten van het geslacht Isoetes. 



A. Bladen kort toegespitst, vrij stijf, donkergroen. Macrosporen meest met lage, ten 

 deele lijstachtige, fijnknobbelige wratten bezet, welke hier en daar netachtig verbon- 

 den zijn I. lacnstris blz. 212. 



B. Bladen geleidelijk tot een fijne spits versmald, lichtgroen. Macrosporen dicht met kegel- 

 vormige, zeer brosse stekels bezet I. echinospora blz. 212. 



1) van het Grieksche isos: gelijk, étos: jaar, het geheele jaar door zich zelf gelijk blijvend, 

 doordat zij steeds groen blijven en niet zichtbaar bloeien als de andere Cryptogamae. 



14* 



