222 — POLYPODIACEAE. — FAMILIE 4, 



eerst bij strengen vorst af en blijven in zaclite winters wel tot het voor- 

 jaar staan. 



De vruchthoopjes zijn vrij groot {V o mM), niet talrijk, staan dicht bij 

 de middennerf en alleen op de voorste gaffeltakken der zijnerven, doch 

 raken ten slotte elkaar wel aan, maar vloeien niet samen, zij bedekken 

 nauwelijks - g der slippen. Het dekvliesje is blijvend. 1).. 3—12 dM. 

 Juli, Augustus. 



Voorkomen in Europa en in Nederland en gebruik. De plant komt in 

 bosschen en aan hellingen in geheel Europa voor en is bij ons algemeen. 

 De jonge bladen zijn zwak giftig. De bladknoppen rieken bij het fijnwrijven 

 naar bittere amandelolie. De onderaardsche deelen worden als wormdrij- 

 vend middel gebruikt, vooral vroeger om lintwormen te verdrijven. 



Volksnamen. Behalve mannetjesvaren heet de plant in Overijsel en Gel- 

 derland boschvaren , in Groningen adderroet, in het Land van Hulst pan- 

 nekoeken. 



P, cristatum 1) Roth. (Aspidium cristatum Sw.) Kam varen (fig. 129). 

 Deze soort heeft een dikken, schuinen wortelstok. De bladen zijn afne- 

 mend gevind, naar den voet weinig versmald. De 

 bladsteel heeft 5 ronde, peripherische vaatbundels 

 (2 boven, 3 beneden) en is omstreeks even lang 

 als de lichtgroene, iets stijve, smal langwerpige 

 bladschijf, hij is beneden met lichtbruine, boven, 

 evenals de middennerf van het blad, met enkele ver- 

 spreide schubben bezet. De blaadjes zijn stomp, 

 staan afwisselend of de onderste tegenoverstaand. 

 j^_^,, ^ De onderste zijn gesteeld, vindeelig met dicht 



^pi^ |||| opeenstaande slippen. Het onderste paar blaadjes 

 of de 2 onderste paren staan verder af, zijn uit 

 hartvormigen voet driehoekig met circa 5 slippen, 

 Poiystichum cristatum dc boveustc blaadjes zijn langwerpig, vinspletig. 



Fig. 129. De slippen zijn stekelpuntig getand. 



De sporendragende bladen zijn langer en smaller, zij staan stijf rechtop, 

 de onderste blaadjes hebben meest geen vruchthoopjes, de overige staan 

 horizontaal, met de rugzijde naar boven gekeerd. Sommige onvruchtbare 

 bladen overwinteren vaak. De vruchthoopjes zijn vrij groot, liggen dicht 

 aan de middennerf en zitten alleen op de voorste gaffeltak der zijnerven, 

 zij raken elkaar ten slotte aan en bedekken bijna de geheele ondervlakte. 

 Het dekvliesje is gaafrandig, zonder klieren en blijft lang. 4- 3—7 dM. 

 Juli, Augustus. 



De gedraaide stand der vruchtbare bladen onderscheidt deze soort ge- 

 makkelijk van de andere. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in geheel Europa 

 in en langs moerassen en in veengrond voor. Zij is bij ons vrij algemeen. 



P. spinulósum-) D. c. (Aspidium spinulósum Sw.) Stekelvaren (fig. 130). 



Deze soort heeft een dikken, schuinen wortelstok. De bladen zijn aan 

 den voet dubbel gevind met vinspletige blaadjes tot bijna 4-voudig gevind, 

 zij zijn naar den voet weinig versmald. De bladsteel heeft 5 ronde, peri- 



1) cristatum = kamdragend. -) spinulósum = met kleine doornen. 



