FAMILIE 6. 



— OIMIIOCILOSSACEAE. 



231 



Voorkicm uit inccr dan een cellaaj^ bestaand, onder den grond. 

 Overblijvende, meest \i\^c , kruidachtige gewassen met een zeer korten, 

 reclitopstaanden , bijna steeds onvertakten wortelstok. 



Tabel tot liet determineeren der geslachten der OphioRlossaceae. 



A. OnvruchtlKiar bladdeel ongedeeld , netnervig. Sporangicn aan beide zijden van de 

 middennurf van het vruchtbare bladdeel, door bladmoes verbonden, een voor en achter 

 samcngedriilvte, lijnvormige aar vormend Ophio^^lossum biz. 231. 



B. Onvruchtbaar bladdeel bijna steeds gedeeld, de slippen met, althans in de laatste ver- 

 takkingen, gaffelvormige nerven. Sporangiën aan de onderzijde van de zeer smalle 

 slippen van het vruchtbare bladdeel, een (slechts zelden tot een aar gereduceerde) 

 min of meer vertakte pluim vormend Botrychium bIz. 231. 



1. Opliioglóssum ') Tril. 



0. vulgatum-) L. Ad der tong (fig. 141). 



Deze plant is onbehaard en heeft een vezeligen, aan den top beschubden 

 wortelstok. Daaruit komt ieder jaar 1 blad (zelden 2 bladen). Het onvrucht- 

 bare bladdeel scheidt zich van het meest langere, 

 vruchtbare in of boven het midden der plant en 

 omvat dit aan den voet. Het is eirond tot lang- 

 werpig-eirond, stomp, geelgroen, glanzend, ge- 

 aderd. Het vruchtbare deel bestaat uit sporangiën, 

 die san hunne blaadjes tot een eindelingsche aar 

 zijn vereenigd. Deze is lijnvormig, spits, meest 

 korter dan de steel er van, ten slotte geel. De 

 sporangiën (fig. 141) zijn bijna bolrond, zittend, 

 onderling vergroeid en openen zich met 2 gelijke 

 kleppen overdwars, loodrecht op de as der aar. 

 De dekvliesjes ontbreken. De sporen zijn fijn- 

 knobbelig (fig. 141). 7].. 5-30 cM. Juli. 



De bladen sterven, nadat de sporangiën rijp 

 zijn, af. De nog niet ontwikkelde bladen van het volgende jaar zijn door 

 een viltig weefsel, doch niet door den voet van den bladsteel omhuld. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in geheel Europa 

 in iets vochtige, vaak veenachtige weiden voor. Zij is bij ons vrij algemeen. 



Volksnamen. Behalve addertong heet de plant in Drente speerkruid. 



Ophioglossum vulgatum 

 Fig. 141. 



2. Botrychium^) Sw. 



B. Lunaria ^) Sw. M a a n v a r e n (fig. 142). 



Deze plant heeft een vezeligen, aan den top beschubden wortelstok, 

 waaruit slechts een blad komt, dat kaal en alleen des zomers groen is. 

 De bladsteel is vrij dun, meest groen en bevat over het grootste deel der 

 lengte 2 vaatbundels. Het onvruchtbare deel is zittend en scheidt zich 

 omstreeks in het midden van het vruchtbare. Het is in omtrek langwerpig. 



1) van het Grieksche ophis: slang en glossa: tong, naar den vorm der vruchtbare aar. 

 -') vulgatum = gewoon. ■^) van het Grieksche bostrychion: druivenrank. Vooral de 



nog niet geheel ontwikkelde vruchtbare bloeiwijzen doen aan een druiventros denken, terwijl 

 de omgekrulde toppen er als kleine ranken uitzien. *) Lunaria van luna: maan, naar de 

 halvemaanvormige blaadjes. 



