Familie 7. Marsiliaceae Brogniart. Pi 1 v a r e n ac li t i ge n. 



Sporenoniluilsels bolrond, hard van wand, mecrhokkig, zich bij rijpheid 

 met 2-4 kleppen openend, 2-slachtig, ieder macro- en microsporangiën 

 bevattend. Macrosporangiën meer in het onderste deel zittend, ieder met 

 een macrospore, microsporangiën in het bovenste deel zittend, vele zeer 

 kleine microsporen bevattend. Zij zitten aan den voet der bladen op de 

 knoopen van den wortelstok. 



Voorkiem klein. 



Kleine of vrij groote, overblijvende moeras- of oeverplanten met krui- 

 penden, op de rugzijde 2-rijig bebladerden , aan de buikzijde vertakte wortels 

 dragenden stengel. Bladen in de jeugd spiraalvormig opgerold. 



Hiertoe behoort slechts een inlandsch geslacht. 



1. Pilularia') Tahl. 



P. globulifera2; L. Pil va ren (fig. 143). 



Deze plant heeft een kruipenden, zich zijwaarts vertakkenden stengel, 

 die met hechtvvortels in den bodem is bevestigd en wiens takken ont- 

 springen naast den voet der bladen. De stengel heeft, evenals de wortels 

 en de bladstelen , straalvormig het centrum om- 

 gevende, in de opeenvolgende leden afwisselende, 

 luchtholten. De bladen staan in 2 rijen en 

 bestaan alleen uit draadvormige stelen zonder 

 schijf (4-15 cM lang). Zij zijn in het water 

 langer en dunner dan wanneer de plant op het 

 droge groeit. 



De sporenomhulsels (fig. 143) zijn vrij groot 

 (3-4 mM), alleenstaand, kort gesteeld of bijna 

 zittend, bolrond, kortviltig, bruinzwart en sprin- 

 gen met 4 kleppen open (fig. 143). ledere klep 

 draagt op een overlangsche lijst, beneden circa 

 20 elliptische macro-, daarboven circa 30 peer- 

 vormige microsporangiën. ledere sorus is be- 

 dekt door een vliezig, van dezelfde overlangsche 

 lijst ontspringend dekvliesje. Dit reikt tot aan het midden der klep, het 

 sporenonihulsel is daardoor voor het openspringen, dus schijnbaar, 2- of 

 4-hokkig. De macrospore (fig. 143) is boven het midden samengetrokken. 

 4. Stengel 7-15 cM, bladen 4-15 cM lang. Augustus, September. Vaak 

 komt de plant met Heleocharis acicularis in groot aantal voor. Zij is van 

 deze te onderscheiden door de in de jeugd opgerolde bladen, die ook later 

 vaak iets gewonden zijn en altijd door de bladen, die dikker en zachter 

 zijn dan de stengels van Heleocharis. 



Pilularia globulifera 

 Fig. 143. 



1') van het Latijnsche pilula : pil, naar de bolvormige gedaante der vruchten. 

 2) globulifera = kogeltjesdragend. 



