FAMILIE 8. 



— SALVINIACEAE. — 



237 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in Midden- en Zuid-Europa 

 voor in stilstaande en langzaam stroomende wateren, vooral gaarne op houtvlotten. Zij is 

 bij ons bij Zwolle en Leerdam gevonden. 



2. Az()lla ) Lmk Azolla. 



Sporekapsels vliezig, eenhokkii.,^ meest niet openspringend. Zij bevatten 

 1-2 niacrosporangiën , deze zijn spits, eirond, bijna zittend , andere bevatten 

 talrijke, bolronde, gesteelde microsporangiën. De sporekapsels zitten aan 

 het ondergedoken bladdeel van het onderste blad van een tak en staan 

 2-4 bijeen. Het protoplasma van een niicrosporangium is in 2-8 klompen 

 (massLilae) gedeeld, die de microsporen omgeven. Van deze massulae gaan 

 haarachtige, aan den top ankerachtige uitsteeksels (glochiden) uit. Het 

 macrosporangium is in zijne onderste helft met schuimachtig protoplasma 

 gevuld, de macrospore draagt aan den top 3-9 ballen van dezelfde stof. 



Stengel sterk vertakt, aan de buikzijde wortels, aan de rugzijde in 2 rijen 

 tot aan den voet 2-deelige, tot 1-2-2 mM lange, bladen dragend. De 

 bovenste slip van deze drijft, de onderste is iets grooter, is op een groene 

 middenstreep na, kleurloos en is ondergedoken. Vrij drijvende waterplanten. 



Biologische bijzonderheden. De bovenste bladslip bevat een naar beneden 

 geopende holte, die door tot de Algae (Nostacaceae) behoorende Anabaena- 

 koloniën bewoond wordt. De binnenwand der holte zendt vertakte haren 

 tusschen de heen en weer gebogen draden der Anabaena. Volgens Prantl 

 nemen de Anabaena's vrije stikstof op en verwerken die tot stikstofverbin- 

 dingen . die door de Azollaharen uit deze worden overgenomen. Of ook 

 de Anabaena's iets uit de Azolla opnemen, is nog niet zeker uitgemaakt. 

 Beyerinck meent van wel, zoodat dan hier een fraai voorbeeld van sym- 

 biose zou zijn. 



Tabel tot het determineeren der soorten van het geslacht .Azolla. 



A. Stengel gaffelvormig vertakt, een oppervlakte van 7-15 mM innemend. Bovenste blad- 

 slip hoogstens 1' -j mM lang met vaak 2-cellige, papilachtige haren. Stengel geheel op 

 de wateroppervlakte drijvend A. Carnliniana blz. 237. 



B. Stengel vinvormig vertakt, een oppervlakte van 20-25 mM innemend. Bovenste bladslip 

 circa 2 m.M lang met 1-cellige, papilachtige haren A. filifuloides blz. 238. 



A. Caroliniana-, Willd. Kleine azolla (fig. 145). 



Deze plant beslaat met haren gaffelvormig vertakten stengel 

 een oppervlakte van 7-15 mM en is minder sterk vertakt dan 

 de volgende soort, in haar geheel driehoekig, ovaal of delta- 

 vormig. Hare wortels zijn circa 5 cM lang, de bladen bleek- 

 groen. De bovenste bladslip (fig. 145) is iangwerpig-ruitvormig, 

 •'■ J-I' -j m^\ lang en ' ^,-1 mM breed , iets onsymmetrisch, stomp, 

 met vaak 2-cellige haren bezet, de onderste is grooter, ruit- 

 vormig-langwerpig , stomp. 



De massulae hebben glochiden, die over de geheele lengte 

 schotjes vertoonen. De macrosporen hebben 3 ballen aan den 

 top en zijn omgeven door een fijn gekorrelde massa. ~4 

 (? ook G). De sporen zijn in Augustus, September rijp. 



Voorkomen. De plant behoort in stilstaand water thuis in 

 het Zuidelijk deel van Noord-Amerika. Zij komt bij ons in 

 slooten om Leiden voor en is vrij zeker uit den Leidschen 

 Hortus ontsnapt. 



iiipiiifiii'' 



Azolla Caroliniana 

 Fig. 145. 



1) van het Grieksche a: niet en zoê: 

 -) Caroliniana = uit Carolina. 



leven . omdat de plant op droge plaatsen sterft. 



