244 



CONIFERAE. — 



FAMILIE 9. 



zakken b. 



veel 



uitgespreid. Zij zijn alle prieinvormig stijf, steleend, van boven vlak ge- 

 groefd, in de groef blauwachtig-groen , van onderen stomp gekield meteen 

 overlangsche groef in de kiel. 



De bloemen zijn 2-huizig en staan eindelings aan 

 korte zijtakken. De mannelijke aartjes (fig. 151) zijn 

 alleenstaand, kort gesteeld, eirond en bestaan uit vele 

 schildvormig aangehechte meeldraden, die aan den 

 onderrand 3-6 stuifmeelzakken dragen. De vrouwelijke 

 bloeiwijzen bestaan uit 3 eitjes aan den top van een 

 takje, omgeven door schubbetjes. Onmiddellijk onder 

 ieder eitje zit een grooter schutblad, dat na de be- 

 vruchting uitgroeit en ten slotte vleezig wordt. Die 

 3 schutblaadjes groeien dan samen, omsluiten de 3 

 zaden en vormen er mee de bol-eironde, zwartblauw 

 berijpte schijnbes (fig. 152), die zoo groot als een 

 erwt is en aan het boveneind van deze zit een 3- 

 Fig- 151. stralige groef, die nog de plaats aanduidt, waar de 



.wanneiijke bioeiwijze van 3 toppcu dicr schutblaadjcs zittcn. Dc besscn staan 



Juniperus communis. "FP J 



a schubvormige bladen, rechtop CU zijn ecrst het volgend jaar rijp. De zaden 

 den'S7reM%t'Ilffmeel' hebben 2 zaadlobbeu. t:. 3 dM-10 M. April, Mei. 

 Biologische bijzonderheden. De plant houdt van 

 licht en wordt dan ook meest op open plaatsen aangetroffen en als 

 onderhout in lichte bosschen. Zij stelt weinig eischen 

 aan den bodem. 



Een gaimug, Hormomyia juniperina , doet de blad- 

 kransen aan het boveneinde der takken zoo veran- 

 deren, dat de voorlaatste krans door verbreeding der 

 E. unkTin doorsnede, naalden een drietandige beker wordt, terwijl de 

 laatste krans zich tot een, door 3 korte blaadjes 

 omsloten , huisje vervormt. Deze gal herinnert zeer 

 in vorm aan de vruchtkegeltjes van Thujasoorten , zij heeten in het Duitsch 

 kiekebeeren. 



Soms komen plaatselijke verdikkingen van den stam of de takken voor, 

 veroorzaakt door een zwam , öymnosporangium davariiforme. Vaak sterft 

 het stuk van den stam of tak boven de plaats, waar de zwam woekert, af. 

 Bovendien veroorzaken ook Gymnosporangiiim conicum , Sabinae en 

 tremelloides dergelijke woekeringen. Bij al deze zwammen zijn 2 ontwik- 

 kelingsstadiën te onderscheiden . die echter op verschillende planten leven 

 en in ieder dezer op verschillende wijzen woekeren. Het is dan steeds het 

 teleutosporenstadium, dat op de jeneverbes voorkomt, terwijl het aecidium- 

 stadium op Crataegus, Sorbus, Pirus voorkomt en daar roode of oranje- 

 plekken en kleine kraakbeenige opzwellingen veroorzaakt (zie aldaar). 



Op de bovenzijde der bladen komen bij Juniperus 2 witte wasstrepen 

 voor. Daar bevinden zich alleen de huidmondjes en deze worden door het 

 waslaagje in de omgeving, dat er voor zorgt, dat vochtdroppels zich niet 

 kunnen uitspreiden, voor verstopping door water behoed. 



De bouw der mannelijke bloemen komt in hoofdzaak overeen met die bij 

 Taxus, ook gelden hier de daar vermelde bijzonderheden omtrent de ver- 

 spreiding van het stuifmeel. 



De rijpe vruchten, de jeneverbessen, worden door vele vogels o.a. door 

 lijsters, gegeten. Een soort van deze, de kramsvogel, eet er soms zooveel 



Schijnbes van Juniperus 

 comm 



b harsklieren in den wand 

 c de 3 zaden. 



