250 



— CONIFERAE. 



FAMILIE 9. 



Fig. 159. 



De bloemen zijn eenhuizig. De mannelijke bloemen staan alleen , meest 

 aan de zijkanten van takken van het vorig jaar, dicht bij den top. Zij zijn 

 cylindrisch, eerst roodachtig, later groenachtig geel. Zij krommen zich 

 tijdens den bloeitijd naar boven en bestaan uit vele meeldraden met 2 over- 

 langs^ vergroeide stuifmeelzakken en een opgerichte, vliezige topschub 

 (fig. 159). Zij bevatten het stuifmeel, dat van vliegblazen is 

 voorzien. De kegels worden in het eerste jaar rijp, zij zijn 

 10-16 cM lang, 3-4 cM dik, zij hangen, zijn geelbruin, glan- 

 zend en vallen in hun geheel af. De vruchtschubben zijn 

 ruitvormig, afgeknot, naar voren iets gekarteld, lederachtig, 

 met verdunden rand. De schutbladen zijn veel kleiner dan de 

 vruchtschubben, zij zijn met deze vergroeid. Op iedere vrucht- 

 schub liggen 2 omgekeerde, blijvend gevleugelde zaden (fig. 

 158), zonder harsblaasjes. De vleugel is 3 a 4 maal zoolang 

 Meeidraad van als het zaad. Dit laatste heeft meest 8-9 zaadlobben. K 



Picea excelsa. ,r- ^r- »/« m - 



15-45 M. Mei. 



Biologische bijzonderheden. Bij verwonding van den boom treedt hars 

 uit, dat de wonde van de lucht afsluit. Het hars zelf dient om het opvreten 

 der bladen door dieren tegen te gaan, toch eten herten en insecten ze wel. 

 De boom groeit als Pinus op allerlei gronden , maar stelt toch meer 

 eischen aan den bodem. Het is een schaduwboom, wiens takken en naalden 

 in overeenstemming daarmede langer blijven zitten dan bij Pinus en wiens 

 kroon de bekende dicht gesloten kegelvorm krijgt. 



Op den boom komt soms een heksenbezem voor, doch de parasiet, die 

 hem veroorzaakt, is nog onbekend. Verder komen er 

 zoog. koekoeksgallen (fig. 160) op voor, veroorzaakt 

 door een bladluis (Chermes abietis). Zij ontstaan aan 

 de takken. Vroeg in het voorjaar, vóór nog de blad- 

 knoppen zijn uitgekomen, zuigt de luis zich aan de 

 onderste knopschub vast en legt er een hoopje eieren 

 naast. De verwonding door het zuigen veroorzaakt 

 en nog meer de invoering van stoffen in het verwonde 

 weefsel veroorzaken in het boven liggende deel van 

 den jongen tak merkwaardige veranderingen. Zijn spil 

 verdikt zich, de voet der bladen er aan zwelt op tot 

 een week, witachtig, saprijk weefsel. Het vrije einde 

 der bladen blijft gewoon, deze zitten dus op bleeke 

 kussens. Intusschen zijn de eieren uitgekomen en de 

 diertjes kruipen langs den tak naar boven. Door den 

 prikkel, welke die diertjes op de onderlaag uitoefenen, begint een nieuwe 

 woekering in het bleeke weefsel. Er ontstaan opstaande uitsteeksels en 

 randen, vooral aan de voorzijde van ieder kussen, de naburige ruggen 

 sluiten aan elkaar en de bladluizen worden door een wal omgeven en 

 ingekapseld. Zij blijven in die kleine holten, voeden zich, vervellen en 

 vermenigvuldigen zich daar. Eerst in Augustus begint de gal uit te drogen, 

 ieder der kleine holten opent zich voor de groene op het kussen zittende 

 naaldspits met een overdwarse spleet en de bladluizen komen naar buiten. 

 De opmerkingen omtrent het verspreiden van het stuifmeel , den stand der 

 mannelijke en vrouwelijke bloemen ten opzichte van elkaar, het openspringen 

 der kegels en het verspreiden der zaden bij Pinus, gelden ook hier. 



IV'I'''// 



Fig. 160. 

 Koekoeksgal aan de tak- 

 ken van Picea excelsa, 

 veroorzaakt door Cliermes 

 abietis. 



