258 



— LILIACEAE. 



FAMILIE 10. 



Tulipa silvestris 

 Fig. 165. 



De stengel is eenbloemig, kaal en draagt meest 3 breed lijnvormige, spitse, vlakke, kale, 

 iets blauwgroene bladen, die den stengel scheedeachtig omvatten. 



De bloem staat alleen aan den stengeltop en is voor het 

 opengaan overhangend. Het bloemdek is klokvormig, afval- 

 lend, 6-bladig. De bloemdekbladen zijn 3-5 cM lang, toe- 

 gespitst, aan den top behaard, de buitenste zijn van buiten 

 groenachtig geel, van binnen geel, ten slotte iets naar buiten 

 gebogen, de binnenste zijn aan weerszijden geel , de buitenste 

 zijn lancetvormig, aan den voet kaal, korter dan de eirond- 

 lancetvormige, aan den voet gewimperde binnenste. De 6 

 meeldraden (fig. 165) zijn aan den voet behaard en verbreed, 

 korter dan het bloemdek, de helmknopjes zijn rechtopstaand, 

 met den voet aan de helmdraden bevestigd. De stempel is 

 klein, bijna zittend, 3-lobbig (fig. 165). De vrucht is een 

 3-zijdige doosvrucht, die circa 3 cM lang is, omstreeks dub- 

 bel zoo lang als breed. De zaden zijn in ieder hokje tal- 

 rijk, omgekeerd eirond, plat samengedrukt. ■^. 2-4 dM. 

 April, Mei. 

 Biologische bijzonderheden. De bloemstengels krommen 

 zich bij regen en bij nacht, waardoor het stuifmeel tegen water beschut is, ook sluiten zich 

 de bloemen. De bloemen zijn homogaam. Aan den verdikten, breeden voet der helmdraden 

 zit aan de naar het bloemdek toegekeerde zijde een klein groetje, waarin volgens sommige 

 onderzoekers honig wordt afgescheiden. Dit groetje is echter bedekt door een bosje haren 

 er boven, zoodat insecten, die er bij willen komen, het haarpropje en de geheele meeldraad 

 moeten opheffen. Daardoor zijn kleine insecten, die toch geen bestuiving zouden bewerken, 

 geheel uitgesloten. De grootere insecten vliegen op den stervormigen stempel aan, die vrij 

 in het midden der ook stervormig uitgespreide bloemdekbladen staat. Deze steekt boven 

 de meeldraden uit en er is dus veel kans, dat de bezoekers eerst later de helmknopjes 

 aanraken en dat dus kruisbestuiving plaats heeft. Later kromt zich de bloemsteel naar 

 beneden, de bloemen worden daardoor knikkend en de stempel komt nu zoo te staan, dat 

 neervallend stuifmeel er op komt, dus spontane zelfbestuiving plaats vindt. 



Merkwaardig is nog een wijze van ongeslachtelijke vermenigvuldiging. Meestal toch staan 

 bij eenige bloeiende exemplaren een groot aantal niet bloeiende, die boven den grond 

 slechts een scheedevormig blad hebben. In den oksel van den rok, waaruit dit blad komt, 

 zit de nieuwe bol, doch de topknop bevindt zich aan den top van een verscheiden cM 

 langen uitlooper, die naar beneden is gericht en die aan den voet van den rok te voor- 

 schijn treedt uit een spoorvormig uitsteeksel van dezen. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. Deze plant heeft zich eerst in de 2e helft der 



16e eeuw van Bologna uit verspreid als sierplant en is 

 daarna verwilderd, hoewel bij ons vrij zeldzaam. 



'Z. Fritillariji ') L. 



F. Meleagris -) L. Kievitsbloem (fig. 166). 



Deze plant is iets blauwgroen. Zij heeft een 

 bijna bolronden bol, die meest 8-12 mM dik is 

 en door vliezen is omgeven. De stengel is recht- 

 opstaand, donkergroen of bruinachtig aangeloopen 

 en draagt weinige spitse, lijnvormige, uitstaande 

 bladen, die een gleuf hebben. Zij staan verspreid. 



De stengel is aan den top overhangend en 

 draagt daar 1-2 eindelingsche bloemen. Deze 

 zijn groot, eirond, reukeloos. Het bloemdek 

 is eirond-klokvormig, 6-bladig, afvallend. De bladen er van zijn lang- 



Fritillaria Meleagris 

 Fig. 166. 



1) van het Latijnsche fritillus: beker, waarin dobbelsteenen geschud worden, dambord, 

 naar den vorm en teekening der bloem bij F. Meleagris. -) Meleagris = als een parel 

 gestippeld. 



