FAMILIE 13. 



— IRIDACEAE. — 



317 



circa 3 mM laiij,^ De Iniiteiistc bloemdekbladen (fig. 231) zijn lancetvorinig, 

 met een stei<elpunt, de binnenste zijn langwerpiK-lancetvormif^, stomp, met 

 een stekelpunt, even lang ais of iets langer dan de 

 buitenste, alle donker kastanjebruin, de buitenste 

 breed-, de binnenste smal witvliezig gerand. De 

 helmknopjes zijn 2-6 maal zoo lang als de helm- 

 draden. De stijl is meest langer dan het vrucht- 

 beginsel. De doosvrucht (fig. 231) is eirond, stomp, 

 kort stekelpuntig , omstreeks even lang als de 

 bloemdekbladen. Het aanhangsel aan het zaad is 

 ';., niM lang, tot half zoo lang als het zaad (fig. 

 231). Ij-. 1-2,5 dM. Maart, April. 



Biologische bijzonderheden. Eerst steken de stem- 

 pels uit het dan nog gesloten bloemdek. Dit duurt 

 1 a 2 dagen, dan verdorren deze, doch de meel- 

 draden openen zich nog niet. Eerst 4 a 7 dagen later 

 gaat de bloem open en nu springen op den volgenden dag de helmknopjes 

 open, terwijl den volgenden nacht de bloem reeds weder gesloten is. Zij 

 is dus geheel op kruisbestuiving aangewezen. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De soort komt in geheel Europa 

 op zonnige plaatsen , in droge bosschen en op droge grasvelden voor. Zij 

 is bij ons algemeen. 



Volksnamen. De naam hazenbrood is algemeen in gebruik. In Friesland 

 spreekt men van broodkruimels, koekoeksbrood, lammetjesbrood, paasch- 

 brood en zwartkop, in de Graafschap Zutphen van schoorsteenvegertjes, op 

 Terschelling van stoffertjes, in Zeeuwsch-Vlaanderen van schoentjes en 

 muiltjes. 



Luzula campestris 

 FiK. 231. 



Familie 13. Iridaceae Juss. L i s c h a c h t i g e n. 



Bloemen 2-slachtig, regelmatig of symmetrisch. Bloemdekbladen boven- 

 standig, teer, bloemkroonachtig, aan den voet tot een buis vergroeid, met 

 6 gelijke of ongelijke slippen. Meeldraden 3, de binnenste krans ontbrekend, 

 de helmhokjes zich naar buiten openend. Vruchtbeginsel onderstandig met 1 

 stijl en 3, vaak bloembladachtige, stempels. Vrucht een doosvrucht, die 

 zich door middendeeling der hokjes opent, veelzadig is en met 3 kleppen 

 openspringt (de kleppen dragen dus op het midden het schot). Kiem in de 

 as van het hoornachtige of vleezige kiemwit liggend Bloemen verschillend 

 van kleur, groot of klein, alleenstaand of in aren of trossen, voor den 

 bloeitijd in een vliezige of groene scheede gehuld. 



Bladen lijn- of zwaardvormig, meest wortelstandig. Overblijvende planten 

 met een knol of een wortelstok. 



Echt inlandsch is van deze familie alleen Iris pseudacorus, een hygrophyt. 



Tabel tot het deter mineeren der geslachten der Iridaceae. 



A. Bloemdek kiokvormig met een zeer lange buis. Stijl zeer lang. Stempels wigvormig. 

 Knolgewassen met korten stengel. Bladen lijnvormig, gootvormig . . Crocns blz. 318. 



B. Buitenste bloemdekslippen teruggeslagen, binnenste rechtop- of rechtop-afstaand. Stijl 

 kort, driekantig. Stengel vrij lang. Bladen zwaardvormig Iris blz. 318. 



