320 



— IRIDACEAE. 



FAMILIE 13. 



; 



Op de buitenste bloemdekslippen zit een honigmerk in den vorm van een 

 donkergele vlek met een bruine zigzagsgewijs loopende lijn er om en ook 

 wijzen evenzoo gekleurde lijnen in het inwendige der bloem naar den 

 honig, die door den voet van het bloemdek, die in een honig afscheidend 

 weefsel is veranderd, wordt afgescheiden. Deze wordt in de buis tusschen 

 het bloemdek en den stijl bewaard. Toegang er heen is alleen mogelijk 

 tusschen de buitenste bloemdekslippen en de daarboven liggende stempels. 

 Ieder dezer toegangen wordt door de met de bloemdekslippen vergroeide 

 helmdraden nog weer in 2 buizen gescheiden (fig. 234). 



De bezoekers vliegen aan op de buitenste bloemdekbladen en buigen bij 



het naar binnen kruipen de bovenzijde 

 van de onderlip van den stempel naar 

 achteren om en, daar deze vlakte juist 

 de stempelpapillen draagt, heeft er zoo 

 kruisbestuiving plaats. Als zij verder 

 kruipen , strijken zij langs de helm- 

 hokjes, die zich naar buiten openen 

 en krijgen zoo nieuw stuifmeel. Nadat 

 zij honig hebben gezogen, kruipen 

 zij rugwaarts uit de bloem , waarbij 

 zij de onderlip van den stempel naar 

 boven drukken tegen de bovenlip en 

 dus van het stuifmeel, dat zij nu 

 aan hun lichaam hebben, niets af- 

 geven. Regelmatig heeft dus in deze 

 bloemen kruisbestuiving plaats, spon- 

 tane zelfbestuiving is geheel uitge- 

 sloten. 



Om den honig te bereiken is een 

 slurf van 7 mM lengte noodig, om 

 dezen geheel uit te zuigen moet deze 

 echter 15 mM. lang zijn. 

 De bloemen komen in 2 biologische vormen voor: 



a. bombophila ') Knuth. Hier staat ieder stempelblad 6-lü mM boven 

 het bijbehoorende bloemdekblad. Deze afstand komt overeen met de hoogte 

 van een kruipenden hommel. Deze zijn dan ook in deze bloemen de eenige 

 insecten, die kruisbestuiving kunnen bewerken, want de zweefvlieg, 

 Rhingia rostrata , kruipt wel over een der buitenste bloemdekslippen naar 

 binnen en zuigt met haar 11 mM lange slurf honig, maar zij duwt daarbij 

 noch de onderlip van den stempel om en raakt ook met haar lichaam de 

 helmknopjes niet aan. Integendeel, als zij honig heeft gezogen, gaat zij 

 eenige passen rugwaarts en richt, zoo spoedig zij onder de helmknopjes 

 is gekomen, den kop op, strekt de slurf naar deze en vreet stuifmeel. Het 

 bezoek van dit insect is dus in deze bloemen schadelijk. 



b. syrphophila -) Knuth. In deze bloemen staat het stempelblad dicht 

 tegen de bloemdekslippen. Onder de onderlip van den stempel blijft, door- 

 dat de bovenlip gewelfd is, een kleine ingang over in de door de beide 

 deelen omsloten ruimte. De laatste is voldoende om Rhingia rostrata op 

 te nemen, doch een hommel kan er niet in. Rhingia bewerkt hier het- 



Iris pseudacorus 

 Fig. 234. 

 Doorsnede door het buisvormige deel van 

 het bloemdek, 2 Doorsnede door het bloemdek op 

 de plaats , waar de slippen er uitgaan , 3 Door- 

 snede door een nog iets hooger gelegen plaats, 

 om de ligging van de 3 paren toegangen tot de 

 stempels en de buitenste bloemdekslippen te laten 

 zien. 



a stijl, a'a'a' de 3 stenipeltakken, b toevoer- 

 gangen, ccc onderste deel der helmdraden, die 

 vergroeid zijn met de buitenste bloemdeksiippen , 

 ddd groote, buitenste bloemdekslippen, d d'd' kleine 

 binnenste rechtopstaande bloemdekslippen , ee de 

 beide lijsten van iedere buitenste bloemdekslip, 

 die met den voet der helmdraden samen de toe- 

 gangen tot den honig begrenzen. 



1) bombophila = hommelbcininnend. 



-) syrphophila = zweefvliegbeniinnend. 



