FAMILIE 13. 



— IRIDACEAE. 



321 



zelfde, wat de hummels in de andere soort doen, dus kruisbestuiving, in 

 deze bloemen werken de hommels weer nadeelig, omdat zij wel trachten, 

 om zijwaarts van de stempels den honig te bereiken. 



Volgens Muller gaan hommels in den vorm a ook niet steeds rugwaarts 

 uit de bloem , maar ook wel zijwaarts van het eene stempelblad naar het 

 volgende. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in geheel Europa 

 in moerassen, slooten en aan oevers voor, zelden op drogere plaatsen. Zij 

 is bij ons algemeen. 



Volksnamen. De namen gele lisch , lisch , pinksterbloem en waterlelie zijn 

 het meest in gebruik. Verder in Friesland kaasjesbloem en spokebloem, 

 daar en in Salland varkensbloem , in Friesland, Groningen, Oost-Drente, 

 Noord-Overijsel en Zuid-Holland ooievaarsbloem, in Groningen schoorsteen- 

 veger en visschenstaart, in Oost-Drente sabelbloem en speenvarkentjes , in 

 Oost-Drente en in de Betuwe ooievaarsbroodjes, in Noord-Overijsel hoebladen, 

 in Twente koekoeksbloem, in de Noord-Veluwe jufferskop, op Texel hane- 

 kammen, in Zuid-Holland lelie, op Voorne en Beierland dulen, op Over- 

 flakkee biezen over zee, op Schouwen scharenslijper, op Zuid-Beveland en 

 in Zeeuwsch-Vlaanderen scharen en in laatstgenoemde streek ook doodkisten. 



I. Xiphiumi) L. (I. hispanica-) Hort). Spaant che iris (fig. 235). 



Deze plant heeft een iinolvormigen , eironden, circa 2 



cM dikken wortelstok, die door bruine vliezen is omgeven. 



Zij is onbehaard en 



heeft bijna rolronde, 



grijsgroene bladen. 



De bloemen zijn 



alleenstaandofstaan 



2 bijeen , zij zijn vrij 



lang gesteeld. De 



schutbladen zijn vrij 



groot, lancetvormig, 



groen. De bloemdek- 



slippen zijn meest 



violet-purper , de 



buitenste bijnarond- 



achtig met geel mid- 

 dendeel, veel korter 



dan de vrij breed 

 gevleugelde nagel, de binnenste zijn omstreeks even 

 lang als de buitenste, uiteen wigvormigen voet lang- 

 werpig, spits, ook bijna even lang als de stempels. 

 De buis van het bloemdek ontbreekt bijna. Deslippen 

 van de bovenlip van den stempel zijn zeer groot 

 en breed. De doosvrucht is knotsvormig, 3-hokkig. 

 ^. 3-6 dM. Mei— Juli- 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant 

 komt aan steenachtige hellingen in het gebied der Mid- 

 dellandsche Zee voor. Zij wordt bij ons als sierplant 

 gekweekt en is verwilderd bij Arnhem gevonden. 



I. sambücina-'j L Daklisch (fig. 236). 



Deze naar vlier riekende plant heeft een dikken, kort kruipenden, vrij sterk vertakten 

 wortelstok en een meerbloemigen stengel, die langer is dan de grijsgroene bladen. De 

 schutbladen zijn langwerpig-bootvormig, vrij sterk opgeblazen, beneden of grootendeels 

 groen. De buis van het bloemdek steekt er niet of weinig boven uit en is iets langer dan 



Iris sambucina 

 Fig. 236. 

 1 Buitenste bloemdekslip , met 

 meeldraad , 2 binnenste bloemdek- 

 slip , 3 stamper. 



1) Xiphium = zwaard. 

 Heukels, Flora. I. 



-) hispanica = Spaansch. 



•') sambucina 



vlierachtig. 

 21 



