FAMILIE 15. 



ARACEAE. 



337 



Biologische bijzondcrheiii. De iiuichtinj,' der bloeiwijze met hel oo\i op de bestiiivinji is 

 als bij Ariim is besctirevcn, alleen zijn hier de vrouwelijke bloemen reeds ontwikkeld, als 

 de bloeischeede noR gesloten is, terwijl de mannelijke hun stuifmeel eerst ontlasten, nadat 

 de stempels der vrouwelijke incen<,'eschrompeld zijn. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt op beschaduwde en boschachtise 

 plaatsen voor. Zij groeide oorspronkelijk waarschijnlijk alleen in het gebied der Middel- 

 landsche Zee, doch is in noordelijker streken als sierplant aangekweekt en daar verwilderd. 

 Zoo ook bij ons. 



3. A'corus ') L. 



A. Calamus -) L. Kalmus (tig. 252). 



Deze onbehaarde plant heeft een meestal dikken (tot 3cM), kruipenden, 

 sterk vertakten, zeer aromatischen wortelstok (de kalmuswortel der apotheken). 

 De bladen zijn alle wortelstandig, staan in 2 rijen, 

 zijn aan den voet roodachtig, verder lijn- tot smal 

 lijn-lancetvormig, 1-2 cM breed, meest horizontaal 

 geplooid. 



De bloemstengel is aan den voet roodachtig en 

 tweekantig, hoogerop aan de eene zijde scherp, aan 

 de andere van een groef voorzien en loopt uit in 

 de cylindrisch-kegelvormige, dichtbloemige, 6-8 cM 

 lange, geelgroene of gele bloeikolf. Terzijde daar- 

 van zit een zeer lange, lintvormige, groene scheede, 

 die schijnbaar een voortzetting van den stengel 

 vormt , zoodat de bloeikolf zijdelings schijnt te 

 staan. Deze scheede is veel langer dan de bloei- 

 kolf. De bloemen zijn 2-slachtig met 6 vliezige, 

 rechtopstaande, omgekeerd eironde, meer breed dan 

 lange, stompe bloemdekbladen, die aan den top naar binnen zijn gebogen. 

 Er zijn 6 meeldraden , die tegenover de bloemdekbladen staan en 

 korte, 2-hokkige helmknopjes hebben, die zich overlangs openen. De 

 stamper bestaat uit een langwerpig, 3-hokkig vruchtbeginsel met vele 

 eitjes in ieder hokje, een zeer korten stijl en een kleinen, stompen stempel. 

 De vrucht (fig. 252) is een bes, die aan den voet door het bloemdek is 

 omsloten, langwerpig, 2-3-hokkig en roodachtig is met hokjes met weinig 

 zaden (zij wordt echter bij ons nooit rijp). De zaden hebben vleezig kiem- 

 wit. 2|. 6-12 dM. Juni, Juli. 



De plant gelijkt veel op Iris pseudacorus, doch de sterke geur, de aan 

 den voet roode bladen en stengel onderscheiden haar gemakkelijk van deze. 



De wortelstok bevat vooral een sterk riekende stof en wordt nog steeds 

 in apotheken gebruikt. 



Biologische bijzonderheden. De bloemen zijn sterk proterogynisch , zoo- 

 dat de stempel al verdroogd is, als de helmknopjes zich openen. Van 

 zelfbestuiving kan dus geen sprake zijn. Wel zou in dezelfde bloeiwijze 

 het stuifmeel uit oudere, dus lagere bloemen, kunnen worden overgebracht 

 op de stempels van hoogere, doch dit kan niet door den wind, omdat het 

 stuifmeel kleverig is, doch zou door insecten moeten geschieden, evenals 

 het overbrengen van stuifmeel uit andere bloeiwijzen , doch er zijn geen 

 insecten als bezoekers waargenomen. Hierin zou dus de verklaring kunnen 



Acorus Calamus 

 Fig. 252. 



') van het Grieksche koros : verzadiging, overvuliing en a 

 bruikt tegen indigestie (nu zelfs nog tegen een bedorven maag). 



Heukels, Flora. I. 



niet. De plant werd ge- 

 -) Calamus = riet. 



22 



