FAMILIE 16. — .NAJADACEAK. - 341 



Staande lobben slaan zich om. De binnenste laag scheurt later ook open 

 en vormt ook teruggeslajjjen lobben. Daarbinnen zit de meeldraad, be- 

 staande uit een 1- of 4-hokkig helmknopje met bolrond stuifmeel. Vrou- 

 welijke bloemen zonder bloemdek, bestaande uit een vrijen stamper met 

 stijl en 2 of 3 draadvormi^e. blijvende stempels. Vrucht steenvruchtachtig, 

 eenzadig, gekroond door den blijvenden stijl. Zaden met harde zaadhuid, 

 zonder kiemwit. 



Bloemen groenachtig, klein. Bladen meest schijnbaar in 3-tallige kran- 

 sen, die ontstaan, doordat aan den stengel 2 bladen dicht bijeenstaan , 

 waarvan het onderste met zijne scheede die van het bovenste blad 

 omvat, in den oksel van het onderste dezer bladen ontstaat een zijtak, 

 die aan zijn voet een goed ontwikkeld blad heeft (het derde van den 

 schijnkrans) en ook een schubbetje. In de streek van den stengel, waar 

 bloemen voorkomen, komt een bloem in plaats van dit schubbetje. Aan 

 de hoogere deelen van den stengel komen die zijtakken vaak niet tot 

 ontwikkeling, zoodat daar geen derde blad ontstaat en dus de bladen 

 tegenoverstaand zijn. Daar schijnen de bloemen eindelings te staan of als 

 ook het tweede blad van het paar niet ontwikkeld is, okselstandig. Bladen 

 zonder zijnerven, zittend, getand. Stengel sterk vertakt, de onderste leden 

 zeer lang, in de knoopen wortelend, de bovenste kort. 



Eenjarige, meest stijve, brosse, op den bodem der wateren levende, 

 ondergedoken planten zonder vaatbundels. 



Biologische bijzonderheden. De planten van dit geslacht zijn eenjarig, 

 wat bij waterplanten zelden het geval is. De stekels aan de bladen be- 

 schutten ze tegen het opvreten door dieren. 



De stuifmeelkorrels zijn, zoolang ze in het gesloten helmhokje zitten, 

 bolrond of ellipsoïdisch, doch als het openspringt, worden ze tot buizen, 

 die door de strooming van het water medegevoerd worden. Zij zijn door 

 ingesloten zetmeelkorrels zwaarder dan water en worden bij het zinken 

 opgevangen door de meestal lager geplaatste vrouwelijke bloemen. 



Tabel tot het determineeren der soorten van het geslacht Na jas. 



A. Bloemen tweehuizig, meest alleenstaand. Buitenste bloembekleedsel der mannelijke 

 bloemen kroesvormig, aan den top 2-4-tandig, ten slotte inscheurend en omgerold. 

 Binnenste bloembekleedsel met het 4-hokkige, met 4 omgerolde kleppen openspringende, 

 helmknopje vergroeid. Stengel min of meer stekelig. Bladen lijnvormig-langvverpig, 

 stekelig getand met meest gaafrandige scheeden N. major biz. 341. 



B. Bloemen 2-, meest 1-huizig, vaak vele dichtbijeen. Buitenste bloembekleedsel der 

 mannelijke bloem aan den top versmald, iets getand. Helmhokje aan den top open- 

 scheurend. Stijlen meest 2. Stengel ongestekeld. Bladen genaaid getand. 



>'. minor bIz. 342. 



N. major ') Roth. (N. marina -') L.). Groot n i m f k r u i d (fig. 255). 



Deze plant is krachtig en groen. De stengel is niet meer dan 1 niM dik, 

 met beneden vrij lange (tot 1 dM) stengelleden, cylindrisch, meest gestekeld. 

 De bladen zijn lijnvormig-langwerpig, stijf, verwijderd stekelig getand, 

 met een kleincellige opperhuid, aan de rugzijde gestekeld. De 2 bovenste 

 zijtanden staan dicht bij den tand aan den top. De bladscheeden zijn 

 meest gaafrandig. 



De bloemen zijn 2-huizig, meest alleenstaand. De mannelijke bloemen 

 hebben een kroesvormige, buitenste bekleeding, die aan den top gesnaveld 



1) major = groot. -) marina = zee. 



