350 — NAJADACEAE. — FAMILIE 16. 



Stengel meest zwevend , lang. Waterplanten in zoet- en brak water met 

 een herhaald gaffelvormig vertakten wortelstok en meest boven het water 

 uitstekende bloemaren. 



Alle soorten hebben een in den bodem kruipenden, vertakten wortelstok, 

 waaruit naar boven de lange, vertakte, dicht naast elkaar groeiende, in het 

 water zwevende, bladdragende stengels komen. De as van zulk een stengel 

 begint met 2 gestrekte, dikke, horizontale leden, dan volgt een zeer kort 

 derde lid. Deze 3 leden behooren nog tot den wortelstok en dragen scheede- 

 achtige bladen. Terwijl nu in den oksel van het 1^ scheedeblad niets ont- 

 staat, komt uit de oksels der beide volgende, door het derde, korte lid 

 nauwelijks van elkaar gescheiden , scheeden , ieder een tak, waarvan de eerste 

 zich sterker ontwikkelt en de hoofdtak is, terwijl de tweede kleiner blijft 

 en reservetak genoemd wordt. Beide beginnen weer met 2 horizontale 

 langere leden en een korter derde lid , vertakken zich als de moederspruit 

 verder, zoodat op die wijze een in den bodem liggende sterk vertakte 

 wortelstokmassa ontstaat. De volgende leden van iedere spruit stijgen in 

 het water op als bladdragende stengels. Deze verschillen in lengte der 

 leden naar den aard van het water. Zij zijn in stroomend water het langst. 

 Zij vertakken zich minder bij de grootbladige soorten (P. perfoliatus enz.), 

 rijk bij de smalbladige (P. pectinatus, acutifolius, pusillus, enz.) 



Wat den bladvorm betreft , is er een geregelde overgang tusschen de 

 breede drijvende bladen en de smalle ondergedoken. Er zijn nl. onder de 

 ondergedoken soorten b.v. P. lucens, P. praelongus, P. perfoliatus en P. 

 crispus, die niet de typische bladen der ondergedoken planten hebben en 

 dan ook wel van drijvende soorten zullen afstammen. Bij P. densus ge- 

 lijken de bladen al meer op de typische der ondergedoken planten. Dan 

 volgen P. compressus, acutifolius, obtusifolius, pusillus en pectinatus en ten 

 slotte heeft P. trichoides de meest typische waterbladen. 



De grootere soorten , vooral die met drijvende bladen , hebben vrij lange 

 aren, met vele bloemen op dikke stelen, tot wier rechtop houden de beide 

 bovenste, tegenoverstaande bladen bijdragen (alle andere bladen staan af- 

 wisselend, behalve bij P. densus, waar ze alle tegenoverstaand zijn). 



Ook wat de vereeniging der bloemen betreft, vormen de Potamogetonsoorten 

 een lange reeks, die met de rijkbloemige, lange aren van P. natans begint en 

 aldoor overgaat in meer armbloemige en minder buiten het water uitstekende 

 aren bij de soorten, die verder geheel ondergedoken zijn. Zoo heeft P. 

 pusillus slechts kleine, vierbloemige aartjes en heeft bij P. trichoides iedere 

 bloem slechts een vruchtbeginsel. Bij P. pectinatus en een paar andere 

 soorten verheffen zich de aartjes niet eens boven water. Zij hebben lange, 

 dunne, op den waterspiegel drijvende bloeiwijzen, waarin de bloemen vrij 

 ver uit elkaar staan. Als nu een der bloemen geslachtrijp is, verheft zij 

 zich even boven den waterspiegel. 



Biologische bijzonderheden. De geheel ondergedoken soorten zijn echte 

 waterplanten, want zij kunnen geen landvormen doen ontstaan. 



Die, welke nog geen echte waterbladen hebben, beschutten hunne teere 

 bladschijf op verschillende wijze tegen de sterke waterbeweging. De bladen 

 zijn meest ongesteeld, ten deele halfstengelomvattend, hebben dikke nerven, 

 waartusschen het uit 3 cellagen bestaande bladmoes, is uitgespannen, zijn meest 

 wat geplooid of hebben een gekroesden rand. In de nerven loopen bastvezels, 

 die bij de ondergedoken bladen van andere waterplanten geheel ontbreken. 



