FAMILIE 16. 



NAJADACEAE — 



361 



de er aan zittende bladen zijn kleiner en smaller en alleen aan den voet 

 verhoornd. Zijn ze kort, dan zijn het lioornacliti^e lichaampjes, die door 

 4-6 on(,a'steelde blaadjes van nier- of hartvcjrmige j^edaante j^evormd zijn. 

 Deze zijn getand, vrij dik, hoornachtig en staan horizontaal af aan een 

 korte, dikke as (eigenlijk zijn deze bladvormingen de onderste deelen van 

 bladen, waarvan het bovenste vliezige deel licht loslaat). In beide gevallen 

 laten deze winterknoppen los van den ouden stengel, zinken en boren zich 

 daarna met het spitse ondereinde in het slib. In de bladoksels dier knoppen 

 zitten kleine knopjes, die in het voorjaar uitloopen tot een wortelstok, die 

 zich op de gewone wijze vertakt. 



Wat de inrichting der bloem met het oog op de bestuiving betreft, het 

 volgende. De vleezige, roodbruine, groote stempels zijn al geschikt om 

 stuifmeel op te nemen , als de er naast liggende helmhokjes nog gesloten 

 zijn. De als bloemdekbladen fungeerende helmbindsels bedekken de helm- 

 knopjes nog. Eerst als de stempels beginnen te verwelken, slaan die helm- 

 bindsels terug en bijna gelijktijdig ontstaan aan de groote, witte helmknopjes 

 overlangsche scheuren, welke spoedig wijder worden en waaruit geel, 

 meelachtig stuifmeel komt. Dit wordt door den wind medegevoerd, doch 

 als er geen wind is, valt het tijdelijk op het uitgeholde hehnbindsel er 

 onder en wordt dan later weggeblazen, ook naar aren, die nog in het 

 eerste stadium verkeeren. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in het grootste 

 deel van Europa voor in langzaam stroomende en in stilstaande wateren. 

 Zij is bij ons op rivier- en zeekleigrond algemeen. 



P. compréssus 1) L. Vlak fonteinkruid (fig. 276). 



Deze plant is onbehaard en heeft een vrij lang kruipenden, rolronden 

 wortelstok en een sterk vertakten 2-3 mM bree- 

 den, platgedrukten stengel. De leden, die aan 

 de aar vooraf gaan, zijn bijna even breed als 

 de bladen en zijn meest 3-7 cM lang. De bla- 

 den (fig. 276) zijn alle ondergedoken, zij zijn even 

 lang, lijnvormig (tot 20 cM lang en 2-4 mM 

 breed), zittend, veelnervig met afgeronden 

 top, stekelpuntig, aan den voet zonder knobbels, 

 zij zitten aan de vlakke zijden van den stengel. 

 De dwarsloopende nerven staan vrij ver uiteen, 

 loopen onregelmatig en zijn soms onduidelijk. 

 De scheeden in de bladoksels zijn tot 4 cMlang, 

 slap, witachtig. 



De aren zijn tamelijk lang (1-2 cM), 10-15- 

 bloemig, dicht. De aarstelen zijn 2-4 cM lang, 

 niet verdikt, circa 2 mM dik, 2-4 maal zoolang als de aar. De vruchtjes 

 (fig. 276) zijn aan de rugzijde stomp gekield, half cirkelrond, circa 2 mM 

 lang, met concave buikzijde en een kort (niet 1 mM lang) spitsje. 4- 9-15 

 dM. Juli, Augustus. 



Biologische bijzonderheid. Bij deze soort ontstaan na den bloeitijd aan 

 de bloemdragende stengels winterknoppen. Uit de onderste bladoksels der 

 bloeiende takken vormen zich korte haakvormige uitspruitsels, die aan den 



Potamogeton compressus 

 Fig. 276. 



1) compressus = samengedrukt. 



