FAMILIE 17. — CYPERACEAE. — 369 



1. Cjirex ') Mit-h. Zegge. 



Bloemen eenslachtig, zonder bloemdek. ledere mannelijke bloem bestaat 

 uit 3 meeldraden en heeft aan haar voet een schutblaadje. ledere vrouwe- 

 hjke bloem, die ook aan haar voet een dergelijk schutblaadje heeft, bestaat 

 uit een stamper met een draadvormigen stijl en 2 of 3 stempels, doch is 

 omgeven door een zakje, dat ook om de vrucht blijft zitten. Dit zakje 

 moet als een schutblaadje, waarvan de randen met elkaar vergroeid zijn, 

 beschouwd worden, waaruit volgt, dat eigenlijk dit geheel als een bloeiwijze 

 (een eenbloemig aartje der 2^ orde) moet worden beschouwd. Tot die 

 opvatting werkt mede, 1" dat de spil, waaraan die bloem zit, niet zelden 

 boven de uitplanting der vrucht verlengd is, b.v. bij C. pulicaris, 2" dat bij 

 verschillende soorten b.v. C. Bu.xbaumii, C. fulva, C. glauca, C. acutifolius, 

 C. hirta zich soms enkele aartjes der 2^ orde ontwikkelen tot een meerbloemige 

 bloeiwijze, die in den regel boven de onderste vrouwelijke bloem nog 

 verscheiden vrouwelijke aartjes der 3^ orde en dan eenige mannelijke 

 bloemen draagt (bij sommige uitlandsche soorten is een dergelijk verschijnsel 

 normaal). Zoo blijkt dus, wat in schijn een vrouwelijke bloem is, werkelijk 

 een aartje te zijn. Wij zullen echter ter wille der eenvoudigheid in het 

 vervolg deze maar noemen: de vrouwelijke bloem. 



.Aartjes 1- of 2-slachtig met spiraalvormig staande schutblaadjes. De 

 eenslachtige aartjes bestaan 6f alleen uit mannelijke óf alleen uit boven- 

 genoemde schijn-vrouwelijke bloemen. De tweeslachtige aartjes bestaan 

 boven uit mannelijke, beneden uit vrouwelijke bloemen of omgekeerd. 

 Aartjes alleenstaand, eindelings, doch vaker tot aren, trossen of pluimen 

 vereenigd , zelden hoofdjesachtig opeengedrongen. Bloemstengel min of 

 meer driekantig, vaak aan de kanten ruw, over de geheele lengte of 

 alleen beneden bebladerd. Bladen in den knop overlangs om het midden 

 gevouwen met afstaande randen , meest aan den rand ruw. De scheeden 

 der onderste bladen lossen zich bij vele soorten ten slotte aan de zijde 

 tegengesteld aan de bladschijf (dus daar waar bij de grassen en de Juncus- 

 soorten de scheede gespleten is) op, waarbij de vaatbundels als een min 

 of meer duidelijk net van vezels overblijven (zoo is het ook bij Eriophorum 

 vaginatum en latifolium). 



Overblijvende planten nu eens met korten of langen, ten deele zeer lang 

 kruipenden wortelstok, dan weer dicht zoden-vormend. Verschillende 

 grootere soorten, die dit laatste vertoonen, vormen langzamerhand in diepe 

 moerassen dichte kussens (bulten genoemd), welke zoo stevig zijn, dat zij 

 in staat zijn een mensch te dragen. \'ooral geldt dit voor C. paniculata 

 en C. stricta. 



Biologische bijzonderheden. De bloemen der Carexsoorten zijn protero- 

 gynisch en wel zijn de stempels 2 a 3 dagen voor den tijd, dat de helm- 

 hokjes hun stuifmeel ontlasten, geschikt om dit op te nemen. Zij schuiven 

 daarbij uit de kafjes naar buiten. Bij de meeste soorten staan de mannelijke 

 bloemen boven de vrouwelijke, waardoor de kans voor bestuiving door 

 den wind op dezelfde plant nog geringer wordt, daar het stuifmeel door 

 den wind naar boven waait, doch doordat de stengels aan een zelfde plant 

 zelfs niet gelijk van lengte zijn, zal het vaak voorkomen, dat de te be- 



1) van het Latijnsche carere: krabben, om de scherpe bladranden of van het Grieksche 

 cairó: ik snij of van carax: sloot, om de snijdende bladen en stengel of de standplaats 

 aan slooten. 



Heukels, Flora. I. 24 



