FAMILIE 18. — GRAMINAE. — 435 



waarbij de kafjes ruw zijn of ruwe naalden hebben , heeft die verspreiding 

 vaak door dieren plaats. 



Ook vormen die kafjes, welke de vruchten omhullen, vaak inrichtingen, om 

 deze in den bodem te bevestigen. De voet dier kafjes toch loopt vaak 

 spits toe, waardoor het indringen in den grond vergemakkelijkt wordt en 

 door naar boven gerichte borstels wordt menigmaal het terugtrekken der 

 ingeboorde punten bemoeilijkt. Als boortoestel werkt dan vaak een krachtige 

 knievormig gebogen en onder de kniebuiging gedraaide, sterk hygroscopische 

 naald. Bij het uitdrogen ontstaan daarin meer windingen, bij vochtig weer 

 wordt hun aantal kleiner, doch in beide gevallen draait de van weerhaken 

 voorziene top en dringt, vooral als de bovenhelft een steunsel heeft ge- 

 vonden, diep in den bodem. Men treft dit vooral bij Avena-, Anthoxanthum- 

 en Airasoorten aan. 



De beteekenis der familie der Graminae is in de huishouding der natuur 

 zeer groot. Het landschap toch wordt bij ons hoofdzakelijk gevormd door 

 weide, water, bosch en bouwland. In de weiden voeren de grassen de 

 heerschappij, zij vormen er de zode, waarin andere gewassen slechts ver- 

 spreid voorkomen. Ook aan den kant der wateren spelen zij de hoofdrol, 

 enkele komen zelfs in de wateren voor. Is de bodem van een bosch groen, 

 dan is ook daar de hoofdmassa gras en zelfs is van ons bouwland meer 

 dan de helft der oppervlakte voor de grassen ingeruimd. Gerust mag men 

 dan ook zeggen , dat bij ons het grootste deel van den met planten be- 

 groeiden grond door planten uit de familie der Graminae wordt ingenomen. 

 Dat groote gebied hebben zij alleen kunnen veroveren door hun vermogen 

 om zich sterk te vermenigvuldigen, zoowel door vrucht- als door knop- 

 vorming. 



Er worden bij de Graminae veel vruchten gevormd, 1" doordat het aan- 

 tal bloemen zoo groot is, 2" doordat de bestuiving door den wind hier zooveel 

 kans op goeden uitslag biedt, daar zooveel planten derzelfde soort meest 

 vrij dicht bijeenstaan en bovendien de groote stempels het opvangen van 

 stuifmeel begunstigen, 3" doordat er inrichtingen zijn om de vruchten te 

 verspreiden, 4" doordat de vruchten zooveel reservevoedsel bevatten, waar- 

 door de kiemplanten in staat zijn het langen tijd vol te houden tegen andere 

 planten, die haar bedreigen (b.v. door haar te beschaduwen) en zij zijn 

 daardoor in staat die andere, welke door de moederplant niet zoo rijk be- 

 deeld zijn, te verdringen. 



De vermeerdering door knopvorming geschiedt, doordat uit de onderste 

 knoopen der halmen of uit de wortelstokken nieuwe stengels ontspruiten, 

 die of met de m.oederplant blijven samenhangen of zelf wortels krijgen en 

 zelfstandig worden. Het eerste geschiedt reeds eenigermate bij de eenjarige 

 grassen (het zoog. uitstoelen der granen) , doch het geschiedt in veel sterkere 

 mate bij de overblijvende soorten , vooral door de wortelstokken. Zijn deze 

 kort, dan wordt zoo de zodenvorming sterk in de hand gewerkt, waartusschen 

 het andere planten moeilijk valt, op te komen. 



Het afweiden door dieren schaadt zulke grassen al evenmin als het af- 

 maaien, zij schieten toch weer op. Zelfs is het vaak afsnijden in zooverre 

 een voordeel voor die planten, omdat andere planten, die niet zoo sterk 

 het vermogen hebben om weer op te schieten (zooals vele weideonkruiden) 

 zoodoende gedood worden , terwijl het gras blijft groeien , ja zelfs een 

 dichtere zode gaat vormen. Terwijl de meeste planten, die slecht tegen 



28* 



