FAMILIF-: 18. 



GRAMINAE. 



547 



Triticum vulgare 

 Fig. 4S7. 



naald versmald. Het blijft bij rijpheid der vrucht aan de spil der aar staan. De vrucht is vrij , 

 niet vergroeid met het bovenste kroonkafje, zijdelings samengedriikt met smalle «roef. 

 De kiem heeft slechts 1 wortel, i--. 3-6 dM. Mei— Juli. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt vooral in het (.jebied der Middel- 

 landsche Zee op kalktjrond voor en is bij ons alleen aani,'evoerd bij Maastricht, Deventer 

 en Rotterdam gevonden. 



T. vulgare ') Vill. (T. sativum-') Lmk.). Tarwe (fig. 487). 



Deze soort heeft een jf'-TJden stengel met kale of door rugwaarts ji;erichte, meest aan- 

 lijTjiende, spoedijj afvallende haren bezette knoopen. De bladen 

 zijn meest zwak behaard, vrij breed, met ongelijk lange haren. 



De aar is meest vrij slank, lang, min of meer los, iets 

 samengedrukt met taaie spil en meest met een topaartje. De 

 onderste aartjes zijn vaak kleiner, minder ontwikkeld. De 

 aartjes (fig. 487) zijn 2-5-bloemig, doch er ontstaan hoogstens 

 3 vruchten uit. De kelkkafjes (fig. 487) zijn eirond, 3- tot 

 veelnervig, buikig, zeer ongeiijkzijdig, korter dan de bloemen, 

 zonder of met stompe zijtanden aan den top, perkamentachtig, 

 beneden met afgeronden rug, zeiden zwak gekield, boven 

 duidelijk gekield. Het onderste kroonkafje (fig. 487) is buikig, 

 bijna gelijkzijdig, aan den top scherp gekield, in een naald 

 uitloopend en ter zijde daarvan met tandvormige uitsteeksels 

 of ongenaaid, 3-tandig. Het bovenste kroonkafje is even lang, 

 beide blijven bij rijpheid aan de spil staan, zoodat de vruchten 

 er vrij uitvallen. Deze (fig. 487) zijn zwak zijdelings samen- 

 gedrukt met een diepe groef en aan den slijl behaard. De 

 kiem heeft 3 worteltjes. 0. 6-12 dM. Juni, Juli. 



Deze soort wordt gekweekt in 2 vormen; de wintertarwe, die in het najaar gezaaid wordt 

 en de zomertarwe, waarvan de zaaitijd in het voorjaar valt. 



Biologische bijzonderheden. Het openen der bloemen heeft bij een temperatuur van 12° 

 a 13° plaats en wel begint het soms vroeg, soms later op den dag en de duur van den 

 bloei hangt geheel van de temperatuur af (bij 23° slechts 15-20 minuten). De helmknopjes 

 openen zich echter al voor zij bij het aangroeien der helmdraden boven de dan open kafjes 

 gaan uitste1<en en voor zij naar buiten komen, hebben zij een deel van hun stuifmeel 

 gebracht op de stempels, die vaak niet naar buiten treden, zoodat er zeker zelfbestuiving 

 plaats heeft, die ook tot vruchtvorming leidt. Kruisbestuiving is echter natuurlijk niet uit- 

 gesloten. 



Afstamming. De tarwe, die in allerlei variëteiten bij ons wordt gekweekt, is reeds in 

 overoude tijden gecultiveerd, want in Egypte werd zij het al in het 4e duizendtal jaren v. C. 

 en in China al in het 3e duizendtal jaren vóór Christus. Waarschijnlijk is de oorsprong 

 van de tarwecultuur te vinden in de landen om de Euphraat, doch evenzeer waarschijnlijk 

 is het, dat de oorspronkelijke plant, waarvan de verschillende rassen afstammen, niet 

 meer bestaat en de gecultiveerde plant direct naar het Westen is overgebracht. Soms is 

 de plant bij ons verwilderd gevonden. 



Volksnamen. De namen tarwe en weit worden voor de plant in alle mogelijke dialectische 

 verscheidenheden gebruikt. 



T. caninum •■) L. (Agropy'riim ^) cani'num Gaertn.). Hondstarwegras 

 (fig. 488). 



Deze soort is zodenvormend en heeft een niet-kruipenden wortelstoi<. De 

 stengel is rechtopstaand of aan den voet geknikt, glad en kaal, zelden 

 boven iets ruw. De bladen hebben een kale en gladde, zelden door rug- 

 waarts gerichte haren ruwe scheede en een vrij breede (meest niet meer 

 dan 1 cM), van boven grijsgroene, doffe, van onderen donkergroene, 

 glanzende, ruwe, kale of dun zijdeachtig behaarde bladschijf. 



1) vulgare = gewoon. -) sativum = gekweekt. '■'•) caninum = honds. 



4) van het Grieksche agros: veld en pyros: koren, met het oog op de gelijkenis op 

 de tarwe. 



35* 



