556 



GRAMINAE. — 



FAMILIE 18. 



Hordeum vulgare 

 Fig. 496. 



zijn Steeds 1-bloemig, met een verlenging der as boven deze, die echter geen beginsef 

 eener tweede bloem draagt. De zijaartjes zijn steeds zittend, aangedrul<t of afstaand, min 

 of meer sterk ontwilckeld, genaaid of ongenaaid. De aartjes zijn in 4 ongelijke lengterijen 



geplaatst, waarvan er 2 ontstaan door de rijen der midden- 

 aartjes, terwijl de 2 andere gevormd worden, doordat de 

 rijen der meer afstaande zijaartjes zoo in elkaar grijpen, 

 dat afwisselend een der tot de eene en der tot de andere 

 rij der middenaartjes behoorende zijaartjes zulk een rij 

 vormen. Hel onderste kroonkafje (fig. 496) van het midden- 

 aartje is breed elliptisch, die der (steeds vruchtbare) zij- 

 aartjes zijn genaaid. De kiem heeft 5-8 worteltjes. O. 

 4-9 dM. Juni, Juli. 



Biologische bijzonderheid. De bestuiving heeft nu eens 

 chasmogaam, dan weer kleistogaam plaats, doch ook in 

 het eerste geval openen zich de bloemen niet ver en zijn 

 op zelfbestuiving aangewezen. Vaak komt het voor, dat in 

 dezelfde aar de middelste rijen bloemen kleistogaam, de 

 zijdelingsche chasmogaam bloeien. 



Voorkomen en gebruik. Het vaderland van de gerst is 

 niet zeker bekend. Zij wordt bij ons veel gekweekt en de 

 vruchten gebruikt voor de bierbrouwerijen en voor de geparelde gort. Ook is zij wel ver- 

 wilderd gevonden. 



Volksnamen. De naam gerst wordt met alle mogelijke dialectische variaties gebruikt. In 

 Friesland, op Schiermonnikoog en in Kennemerland spreekt men van koren. 



H. secalinumi) Schreb. Veld gerst (fig. 497). 



Deze plant is grijsgroen. Zij heeft een wortelstok en is dicht zodenvor- 

 mend, met meest tal van niet-bloeiende loten en meest 

 eenige geknikt opstijgende, vrij dunne en slanke sten- 

 gels. De onderste bladen hebben een, iets als een 

 bolschub verwijde, ruw behaarde scheede, deze is 

 bij de bovenste nauw aanliggend. De schijf is smal 

 (tot 5 mM breed), vlak of meest min of meer borstelig 

 ingerold, iets ruw. Het bovenste stengellid steekt 

 ver (15-20 cM) uit de bovenste scheede. De aar is 

 dicht, cylindrisch, dun, vrij klein, zonder de naalden 

 nauwelijks 5 cM lang en omstreeks ^o cM breed, 

 aan den voet versmald met ten slotte meest zeer brosse 

 spil, zonder topaartje. De aartjes staan 3 bijeen en 

 zijn steeds 1-bloemig. De spil van het aartje is boven 

 de bloemen verlengd, doch draagt geen beginsel van een 2e bloem. De 

 aartjes zijn rechtopstaand, lichtgroen, tot circa 7 mM lang, de zijaartjes 

 zijn vrij lang gesteeld en mannelijk. De kelkkafjes zijn borstelvormig ineen- 

 gerold, tot een omstreeks 12 mM lange naald gereduceerd, zij steekt boven 

 den voet der iets dikkere naald van het onderste kroonkafje uit. Dit 

 laatste (fig. 497) is lancetvormig, aan de middenaartjes tot 8 mM lang, 

 evenlang als of maar weinig korter dan de 9 mM lange naald, aan de 

 zijaartjes omstreeks 5 niM lang met een tot 7 mM lange naald. De kiem 

 heeft slechts een wortel. 2j.. 3-8 dM. Mei— Augustus. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant is een der voedzaamste 



grassen op uiterwaarden, waar zij vaak zeer veel voorkomt. Zij komt in 



Zuid- en West-Europa in vruchtbare, iets vochtige weiden, gaarne op 



zilten grond, doch ook veel in uiterwaarden voor. Zij is bij ons vrij algemeen. 



Volksnamen. In Friesland heet de plant hjaestoeken. 



Hordeum secalinum 

 Fig. 497. 



1) secalinum = roggeachtig. 



