FAMILIE 19. 



— ORCHIDACEAE. — 



567 



maar 1 niM dik, recht. Deze vorm wordt in onze flora's meest L. 



fiiiformis Trin. genoemd. 

 Voorkomen in Europa en in Nederland De soort komt aan de Europeesche 

 kusten aan het vochtige, zandige strand, in strandweiden en in droog zeesUb 

 voor. De vorm PA is de meest voorkomende vorm op droge, grazige 

 plaatsen, de vorm ,311 komt zeldzamer voor, het meest tusschen Suaeda en 

 Saiicornia. De vorm /3 1 is bij ons op Zuid-Beveland en op Urk gevonden, 

 de vorm ,5 11 bij Viissingen. 



Familie 19. Orchidaceae Juss. Standelkruiden. 



Overblijvende gewassen met vaak knolvormige wortels of een wortelstok 

 en een onvertakten stengel. Bladen verspreid, soms bijna tegenoverstaand, 

 gaafrandig, met een scheede of stengelomvattend, soms tot schubben 

 gereduceerd. 



Bloemen van allerlei kleur en grootte, ieder aan den voet met een schut- 

 blad, tot een eindelingsche aar of tros vereenigd, zelden alleenstaand. 



Bloemen 2-slachtig, symmetrisch (fig. 510). Bloemdek meest gekleurd, 

 op het onderstandige 

 vruchtbeginsel staand 

 met 6, meest bloem- 

 kroonachtig gekleurde 

 bladen of slippen. Het 

 bloemdek bestaat uit 

 2 kransen , waarvan 

 er 5 (de 3 buitenste 

 en 2 der binnenste) 

 boven in de bloem 

 staan, meest naar el- 

 kaar neigen en samen 

 de helm vormen, ter- 

 wijl het 6e (dus het 

 derde binnenste) bijna 

 steeds naar beneden 

 gekeerd is en eigen- 

 aardig van vorm is en 

 vaak in een spoor uit- 

 loopt en lip heet. 

 In den knoptoestand staat de lip naar boven, doch komt later door draaiing 

 van het vruchtbeginsel of den bloemsteel naar onderen. Er zijn eigenlijk 

 ook 2 kransen van 3 meeldraden , doch de 2 zijdelingsche van den buitensten 

 krans en de naar de lip gekeerde van den binnensten zijn geheel onont- 

 wikkeld, zoodat er slechts 3 meeldraden overblijven, waarvan er echter bij 

 onze inlandsche soorten alleen de middelste, voor de lip staande vrucht- 

 baar is. Binnen het bloemdek ziet men een vleezige spil, de stempelzuil, 

 die ontstaan is door versmelting van dien vruchtbaren meeldraad met den 

 stijl (ook de 2 onvruchtbare meeldraden zijn er mee vergroeid). De twee- 

 hokkige helmknop is meest met zijne rugzijde in de stempelzuil gedoken, 

 doch steekt er soms vrij boven uit. Het stuifmeel in de hokjes is zelden 

 poedervormig, maar meest door een kleverige, taaie massa, viscine, tot 

 1 of meer ballen verbonden (polliniën of stuifmeelklompjes). Vormt het 



'^^ 



Bloem van Orchis militaris 

 Fig. 510. 



A Eene door een klein schutblaadje a gesteunde bloem, ö vrucht- 

 beginsel, c de buitenste, d de beide bovenste binnenste bloemdek- 

 bladen, e lip met spoor ƒ, g stempelzuil. 



B Dezelfde na het wegnemen van het bloemdek, behalve het 

 bovenste deel der lip, h stempel, / snaveltje, /c tandachtig uitsteeksel 

 van het snaveltje, m stuifmeelhokje, n helmbindsel, o stuifmeel- 

 klompje, q hechtkliertje, p onontwikkelde meeldraad. 



C Een stuifmeelklompje, q hechtkliertje, r staartje, s stuifmeel. 



