570 — ORCHIDACEAE. — FAMILIE 19. 



lantherasoorten , terwijl Listera cordata op beschaduwde plaatsen , maar ook 

 in venen voorkomt. Moeras-Ochidaceae zijn Sturmia, Malaxis en Listera 

 cordata. In weiden groeien Orchis latifolia, maculata en Morio, Epipactis 

 palustris en Spiranthes aestivalis. Op droge plaatsen, vooral op kalkbe- 

 vattenden grond (meest op heuvels) groeien Orchis fusca, militaris en Simia, 

 Ophryssoorten, Anacamptis, Himanthoglossum, Aceras, Epipactis atrorubens 

 en Herminium. In vochtige bergweiden behooren thuis Orchis mascula en 

 Gymnadenia conopea, terwijl Coeloglossum viride en Gymnadenia albida 

 eigenlijk thuis behooren in hoogere bergstreken , b.v. in de Alpenweiden. 



Tabel tot het determineeren der geslachten der Orchidaceae. 

 A. Planten met groene bladen. 



a. Helmknopje geheel met de stempelzuil vergroeid. Met 2 knollen. 

 aa. Lip ongespoord. 



aaa. Bloemdekbladen samenneigend. Vruchtbeginsel gedraaid. 



n. Lip naar voren staand , spiesvormig 3-spletig, de middenslip ongedeeld. 



Stuifmeelklompjes gescheiden, zonder beursje, Heriuiniam blz. 585. 



/)\ Lip neerhangend, 3-deelig, de middenslip 2-deelig. Stuifmeelklompjes 



versmolten, met een beursje Aceras blz. 580. 



bbb. Bloemdekbladen afstaand. Lip naar beneden gericht, van boven meest 

 fluweelachtig. leder der hechtkliertjes in een afzonderlijk beursje. Vrucht- 

 beginsel niet gedraaid Ophrys blz. 583. 



Zie ook Platanthera montana blz. 592. 

 bb. Lip met een (soms korte) spoor. 



aaa. Lip 3-deelig tot 3-lobbig, zonder opvallend verlengde middenslip. 



n. Hechtkliertjes der stuifmeelklompjes gescheiden , in een 2-hokkig 

 beursje opgesloten. Spoor tamelijk lang, rolrond. Knollen onge- 

 deeld of gedeeld Orchis blz. 571. 



/? Hechtkliertjes der stuifmeelklompjes versmolten, het beursje dus 

 1-hokkig. Spoor draadvormig. Knollen ongedeeld. 



Anacamptis blz. 582. 

 y- Hechtkliertjes der stuifmeelklompjes onbedekt, zonder beursje. Spoor 

 draadvormig of kort, buidelvormig. Knollen handvormig gedeeld. 



Gymnadenia blz. 587. 

 bbb. Lip ongedeeld of aan den top 3-tandig. 



«. Lip ongedeeld. Bloemen wit. Spoor draadvormig, langer dan het 



vruchtbeginsel Platanthera blz. 590. 



/?. Lip 3-tandig. Bloemen groenachtig. Spoor kegelvormig, veel korter 



dan het vruchtbeginsel Coeloglossam blz. 590. 



ccc. Lip 3-deelig met zeer verlengde middenslip (deze is 3-4 maal zoo lang 

 als de zijslippen), kort gespoord Himanthoglossum blz. 581. 



b. Helmknopje vrij of bijna vrij aan den top der stempelzuil. Lip ongespoord. 

 aa. Lip geleed (uit 2 duidelijk van elkaar afgescheiden deelen bestaand). 



aaa. Vruchtbeginsel niet gedraaid, op een gedraaiden steel gezeten, knikkend, 

 reeds tijdens den bloeitijd boven sterk verdikt. Bloemdekbladen klok- 



vormig afstaand Epipactis blz. 593. 



bbb. Vruchtbeginsel gedraaid, zittend, rechtopstaand, tijdens den bloeitijd 

 boven en beneden even dik. Bloemdekbladen samengebogen, de lip 



ten deele bedekkend Cephalanthera blz. 598. 



bb. Lip ongeleed. 



aaa. Stengel aan den voet niet knolvormig verdikt. 



u. Aar schroefvormig gedraaid. Lip rechtopstaand, ongedeeld, gegroefd. 



Wortels knolvormig verdikt Spiranthes blz. COl. 



/S. Aar of tros niet schroefvormig gedraaid. Wortelstok kruipend. 



««. Lip neerhangend, 2-spletig, langer dan de overige bloemdek- 

 bladen. Vruchtbeginsel op een gedraaiden steel. Bladen 2, 



tegenoverstaand Listera blz. 603. 



/?A'- Lip rechtopstaand, ongedeeld, korter dan de buitenste bloem- 

 dekbladen. Vruchtbeginsel zittend. Bladen in een roset staand. 



Goodjera blz. 607. 



