FAMILIE 19. 



— ORCHIDACEAE. — 



575 



Orchis fusca 

 Fig. 515. 



0. füsca ') Jacq. (O. piirpi'irea '-') Hiids). Bruine orchis (t\r. 515). 



Deze plant is zeer krachtij^^ en bijna onbehaard. Zij heeft onj^edeelde , 

 ovale of eironde, ^roote knollen en een rechtopstaanden stengel , die meest 

 purperkleurig is aangeloopen. De bladen zijn van boven iets kort behaard, 

 de onderste zijn zeer groot, langwerpig, spits, 

 aan den top niet kapvormig samengetrokken , 

 van boven sterk glanzend, van onderen lichter. 

 De hoogere stengelbladen omhullen den stengel 

 scheedeachtig. 



De aar is zeer groot, veelbloemig, dicht, 

 eerst kegelvormig, later cylindrisch , tot 1,5 dM 

 lang. De schutbladen zijn zeer kort, schubvor- 

 niig, eirond, spits, lichtviolet, aan den voet 

 donkerder, vele malen korter dan het vrucht- 

 beginsel en eennervig. De bovenste bloemdek- 

 bladen (fig. 515) neigen tot een spitse helm 

 samen, die van buiten rosé, donkerpurper ge- 

 vlekt of geheel zwartpurper, van binnen groen- 

 achtig wit en purper gevlekt is. Deze bloem- 



dekbladen zijn aan den voet verbonden, de buitenste zijn breed eirond, 

 kort toegespitst, zelden stompachtig, 3-nervig, de zijdelingsche buitenste 

 zijn korter en vrij wat smaller, lijn-lancetvormig, toegespitst of bijna spatel- 

 vormig. De lip is 3-spletig, langer dan de buitenste bloemdekbladen, wit 

 of lichtpurper, donkerder geaderd, van boven met donkerpurperkleurige, 

 penseelvormige haarbundeltjes als bestrooid. De middenslip is geleidelijk 

 naar den top verbreed en is tweelobbig, meest met een tusschentandje. De 

 zijslippen zijn lijnvormig, afstaand, de middenslip is wel 4-6 maal zoo breed. 

 De lobben van deze zijn langwerpig, afgeknot, meest iets getand. De spoor 

 is cylindrisch, omstreeks half zoo lang als het vruchtbeginsel, aan den top 

 vaak verdikt of uitgerand. Het vruchtbeginsel isrolrond, soms zwak violet 

 aangeloopen. Het zuiltje is stomp. 4- 3-7,5 dM. Mei, Juni. 



Deze soort is de grootste der Orchissoorten, zij heeft, vooral in ge- 

 droogden staat, een sterken cumarinegeur. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in Midden- en 



Zuid-Europa in loofbosschen, aan boschranden, 

 zelden in weiden voor. Zij wordt bij ons in 

 Zuid-Limburg gevonden. 



0. Simia-') Lmk. Apenorchis (fig. 516). 



Deze onbehaarde plant heeft ongedeelde, bijna bolronde 

 knollen. De wortelstandige bladen zijn langwerpig of de 

 onderste omgekeerd eirond, blauwachtig groen, glanzend, 

 het bovenste (of de bovenste 2) stengelstandige is lang- 

 werpig-lancetvormig en gootvormig. 



De bloeiwijze is meest bolrond, zelden iets verlengd, 

 vrij dicht en bloeit het eerst aan den top. De schutbladen 

 zijn eirond, dunvliezig, groenachtig tot geelachtig wit,. 

 4-6 maal korter dan het vruchtbeginsel, 1-nervig, de 

 bovenste zijn stomp. De bovenste bloemdekbladen (fig. 

 516) neigen tot een helm samen. Deze is eirond, spits,, 

 van buiten roodviolet, iets grijsachtig met purperkleurige 

 De bloemdekbladen zijn aan den voet vergroeid, de buitenste zijn bijna even lang 



Orchis Simia 

 Fig. 516. 



aderen. 



1) fusca = bruin. 



-) purpurea = purper. 



•') Simia = aap. 



