576 



ORCHIDACEAE. — 



FAMILIE 19. 



eirond-lancetvormig, spits of toegespitst, de zijdelingsche binnenste zijn smaller en meest 

 korter dan de buitenste, lijnvormig, spits, fijn gezaagd. De lip is langer dan de bloemdek- 

 bladen, 3-spletig, van boven rosé tot bijna wit, met wigvormigen voet. De zijlobben zijn 

 smal lijnvormig, gaafrandig, meest spits, naar boven gebogen, de middenlob is lijnvormig, 

 met fluweelachtige puntjes en is meer dan dubbel zoo lang als de zijlobben, aan den top 

 met 2 lobbetjes, waartusschen meest een tandje en deze staan als de zijlobben, zijn ook 

 lijnvormig en meest langer dan het niet ingesneden deel (deze 4 lobben bootsen een aap 

 na). De spoor is h.j a '/.j maal zoo lang als het vruchtbeginsel, iets samengedrukt, stomp 

 of uitgerand. Het vruchtbeginsel is spilvormig. Het zuiltje draagt een kort uitsteeksel van 

 het helmbindsel. "4. 3-4 dM. Mei, Juni. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. Deze soort komt in Midden-Europa en in de 

 streek der Middellandsche Zee voor op zonnige heuvels, hellingen, vooral gaarne op kalk- 

 grond. Zij is bij ons alleen in de duinen bij den Haag gevonden. 



0. ustulata ^jL. Aangebrande orchis (fig. 517). 



Deze plant heeft ongedeelde knollen (fig. 517) en een meest slanken , bijna rolronden sten- 

 gel, die aan den voet spitse scheeden draagt. De onderste bladen staan dicht bijeen, zijn 

 langwerpig tot langwerpig-lancetvormig, iets blauwgroen, aan den voet scheedevormig, de 



hoogere zijn veel kleiner en omvatten den stengel met een 

 scheede. 



De aar is veelbloemig, dicht, ten slotte cylindrisch, aan 

 den voet wat los. De schutbladen zijn meest eirond- 

 lancetvormig , meest lichtviolet tot purper gekleurd met 

 roodachtige of groenachtige nerven. De bloemen (fig. 517) 

 zijn klein (de kleinste der soorten) en rieken aangenaam 

 naar honig. De bovenste bloemdekbladen zijn tot aan den 

 voet vrij en neigen samen tot den helm. Deze is kort, meest 

 stomp, van buiten zwartpurper (de aar is daardoor voor 

 het opengaan der bloemen zwartachtig, als aangebrand), 

 van binnen groenachtig, naar de randen violet. De bui- 

 tenste bloemdekbladen zijn eirond, meest stomp, de zij- 

 delingsche zijn grooter, de zijdelingsche binnenste zijn 

 smaller en korter, lijn-spatelvormig, stomp tot uitgerand. 

 Orchis ustulata De lip is langer dan de helm, 3-spletig, wit met roode 



Fig. 517. puntjes. De zijslippen zijn lijnvormig-langwerpig of lang- 



werpig, van voren afgeknot , iets getand, kleiner dan de 

 meest 2-lobbige middenslip, die naar voren geleidelijk verbreed is. De spoor is kegelvor- 

 mig, stomp, 1-2 mM lang, 4 maal zoo kort als het vruchtbeginsel. 2|.. 2-3 dM. Mei, Juni. 

 Deze soort is kleiner en sierlijker dan O. fusca, doch gelijkt er overigens nog al op. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt vooral in Midden-Europa op 

 begraasde heuvels en droge weiden voor. Zij is bij ons alleen bij Maastricht en Valkenburg 

 gevonden. 



0. corióphora ~) l. Wantsenorchis (fig. 518). 



Deze soort is onbehaard en heeft ongedeelde, meest rondachtige 

 knollen (fig. 518). De stengel is rolrond of iets kantig, lichtgroen, 

 bijna tot den top bebladerd, aan den voet met korte, scheede- 

 achtige, bleeke bladen. De bladen zijn talrijk, lijn-Iancetvormig, 

 spits, blauwgroen, de onderste zijn rechtopstaand, staan dicht 

 bijeen en zijn grooter, de hoogere omvatten den stengel scheede- 

 achtig. 



De aar is cylindrisch, tamelijk dicht- en veelbloemig. De 

 schutbladen zijn lijnvormig tot lijn-lancetvormig, vliezig, vvit- 

 achtig, van een groene nerf voorzien, soms iets roodachtig aan- 

 geloopen. De bloemen (fig. 518, 519) zijn vrij groot en rieken 

 naar wantsen. De 5 bovenste bloemdekbladen zijn aan den 

 voet samengekleefd, zij neigen samen tot een langwerpige, 

 spitse helm. Deze is bruinachtig-purper, olijfgroen geaderd, de 

 buitenste bloemdekbladen zijn eirond toegespitst, aan den voet 

 met de randen samengekleefd, de zijdelingsche zijn langer dan het middelste, meest een- 

 nervig. De zijdelingsche binnenste zijn lijn-lancetvormig, spits of toegespitst, eennervig, 



Orchis corióphora 

 Fisj. 518. 



1) ustulata = geblakerd. 



-) corióphora = wantsachtig. 



